Szpice stanowią jedną z najbardziej pierwotnych postaci psa. Rozmaite ich typy wykształciły się niezależnie od siebie na obszarach Azji i Europy. W innych rejonach świata powstały odmienne rodzaje pierwotnych czworonogów, takie jak psy schensi i pariasy, które ze szpicami łączy wiele podobieństw.
Do cech charakterystycznych szpiców należą stojące uszy (choć u niektórych osobników bywają oklapnięte) i zakręcony na grzbiet ogon. Pierwsza to pierwotna cecha dzikich psowatych, druga związana jest z udomowieniem. Podobne przeciwieństwa można dostrzec w psychice tych psów - niezależnych, a jednocześnie oddanych człowiekowi.
Stróż od wieków
Szpice europejskie, w tym niemieckie, należą do najbardziej ucywilizowanych - o wiele łatwiej je szkolić niż odmiany myśliwskie czy zaprzęgowe. Nic dziwnego - pełniły przecież funkcję ogólnoużytkowych psów gospodarskich, głównie stróżujących, a niektóre wykorzystywano jako psy pasterskie. Żyły więc w bezpośredniej bliskości człowieka.
Przypuszcza się, że ich przodkiem był pies torfowy (Canis familiaris palustris). Określa się tak czworonogi, których szczątki pochodzące sprzed około 5 tys. lat znaleziono w pokładach torfu na terenie obecnej Szwajcarii. Na występujących tam mokradłach wznoszono domy na palach - stąd łacińska nazwa psa.
Szczątki podobnych zwierząt odkryto także na terenach między Jeziorem Bodeńskim a jeziorem Ładoga w Rosji. Nie wiadomo, czy były one dokładnie w typie szpica, ale sądzi się, że to od nich pochodzą szpice europejskie, sznaucery i pinczery, teriery oraz europejskie owczarki w typie szpicowatym - niemieckie, belgijskie czy collie (w odróżnieniu od kudłatych owczarków wywodzących się od teriera tybetańskiego i psów górskich, których przodkiem był mastif tybetański). Były to już psy pełniące funkcję stróżów i pasterzy. Ich udomowienie nastąpiło w momencie, gdy człowiek zaczął prowadzić osiadły tryb życia, i było związane z udomowieniem innych zwierząt. (Przodkowie tych psów towarzyszyli europejskim koczownikom już w okresie neolitu - około 6 tys. lat temu). Zmienić musiała się więc też poważnie psychika czworonogów. Jedną z cech szpiców niemieckich jest osłabienie instynktu łowieckiego w porównaniu z łajką czy husky.
Szczekacz z kupy gnoju
Trudno określić, kiedy zaczyna się nowożytna historia szpiców wilczych. Na terenie Niemiec psy w typie szpiców znane były od wieków - podobnie w Holandii czy Szwajcarii. W Niemczech nazywano je Mistbeller - co oznacza „szczekacz z kupy gnoju”. Stróż gospodarstwa wybierał bowiem najwyższy punkt obserwacyjny i stamtąd obwieszczał zbliżanie się intruzów.
Psy te miały rozmaite rozmiary i umaszczenia i wykorzystywano je m.in. do pilnowania powozów czy zaganiania zwierząt. W Holandii podobne czworonogi pływały na barkach.
Punkt zwrotny w ich historii nastąpił w XVIII w., kiedy na tron angielski wstąpił Jerzy I. Był on równocześnie elektorem Hanoweru ożenionym z niemiecką arystokratką. Zacieśnienie stosunków z Niemcami zaowocowało przywiezieniem na wyspy przodków dzisiejszych szpiców niemieckich. Stały się tam modne jako „pomeraniany” - psy pochodzące z Pomorza (łac. Pomerania). Nie były to jednak zwierzęta tak małe jak obecne pomeraniany (szpice miniaturowe), lecz miały rozmiary współczesnych szpiców dużych i średnich. Ich miłośniczką była królowa Wiktoria, która przyczyniła się do wyhodowania odmiany miniaturowej.
Dwa szpice w jednym
Współczesny wzorzec, który obowiązuje w FCI, wyróżnia pięć ras szpiców niemieckich: występującego w kilku kolorach szpica dużego, średniego, małego i miniaturowego oraz największego i jedynego jednej maści szpica wilczego. Poza wzrostem i kolorem sierści oraz różnicami w proporcjach wszystkie mają jeden wzorzec.
Europejska populacja szpiców wilczych powstała z połączenia niemieckiego wolfspitza i holenderskiego keeshonda - psów, które więcej łączyło, niż dzieliło. Mimo to jednak do dziś widoczne są pewne różnice eksterieru i psychiki tych dwóch typów.
Keeshond jest przeciętnie nieco mniejszy od wolfspitza i częściej ma ciemnowilczaste umaszczenie z jasnymi okularami. Maska typowego wolfspitza jest czarna bez okularów. Keeshond był dłużej hodowany przez Amerykanów jako pies wystawowy, co spowodowało, że ma większy stop i okrąglejsze oczy, a także bardziej krępą budowę.
Różnice dotyczą też charakteru - szpic wilczy z założenia ma być nieufny wobec obcych, natomiast keeshond jest bardziej otwarty. Niektórzy przypuszczają, że był krzyżowany ze szpicem nordyckim, być może jednak jest to kwestia selekcji w innym kierunku. W populacji europejskiej wśród szpiców wilczych możemy u jednego psa znaleźć dziś wymieszane w różnych proporcjach cechy obu typów.
Sportowiec umiarkowanie energiczny
Niezależnie od typu szpic wilczy jest psem oddanym właścicielowi. Inteligentny, szybko się uczy. Należy go szkolić łagodnymi metodami, ale równocześnie pamiętać o żelaznej konsekwencji. Pewna doza niezależności szpica sprawia, że jeśli tylko wyczuje on słabość opiekuna, nie będzie go słuchał. Najchętniej wybiera jedną osobę, której polecenia wykonuje.
W stosunku do całej rodziny jest czuły i łatwo nawiązuje kontakt. Wobec obcych zazwyczaj bywa nieufny, ale zdarzają się osobniki przyjazne. Nie można zaniedbywać oswajania go w młodym wieku z różnymi zjawiskami, ponieważ jest wrażliwy na bodźce.
Szpic wilczy może mieszkać w budzie, ale powinien mieć stały i bliski kontakt z człowiekiem. Z domowymi zwierzętami dogaduje się bardzo dobrze. Spotkania z obcymi czworonogami na spacerach zazwyczaj przebiegają bezproblemowo, choć samce mogą się wdawać w utarczki.
Pies tej rasy wymaga średniej ilości ruchu i zajęcia. Przystosuje się do różnych stylów życia. Może uprawiać psie sporty, np. agility i obedience.
Pielęgnacja szpica jest prosta - wystarczy szczotkowanie raz w tygodniu (tylko dwa razy w roku, w okresie intensywniejszego linienia, trzeba to robić częściej).
Jest łakomy, a to duża zaleta przy szkoleniu - choć należy uważać, bo łatwo go utuczyć. Generalnie jest to rasa zdrowa i długowieczna, a problemy o podłożu genetycznym zdarzają się sporadycznie.
Szpic wilczy na całym świecie występuje rzadko, a w Niemczech wpisano go nawet na listę ras zagrożonych wyginięciem. W Polsce jest około tysiąca przedstawicieli tej rasy, z czego około 200 wystawianych. Działa kilkanaście hodowli.
Szpic wilczy (v gr. FCI)
Kraj pochodzenia: Niemcy
Charakter: pies żwawy, oddany właścicielowi, nieufny wobec obcych, czujny stróż; może być szczekliwy
Wielkość: psy i suki 43-55 cm
Waga: 20-30 kg
Szata: dwuwarstwowa: długi, prosty, sztywny i odstający włos okrywowy oraz krótki, gruby, wełnisty podszerstek; głowa, uszy i łapy pokryte krótkim, gęstym włosem, reszta ciała - włosem długim, który tworzy
obfitą grzywę na szyi i barkach, portki oraz pióro na ogonie; szpic linieje stale, ale dwa razy w roku intensywniej
Maść: wilczasta w odcieniach szarości (szara z czarnym nalotem i maską)
Długość życia: 12-15 lat
Podatność na szkolenie: duża; choć należy do ras pierwotnych, jest stosunkowo łatwy do ułożenia
Aktywność: średnia; lubi ruch, ale jeśli zapewni mu się regularne
spacery, przystosuje się do mniej aktywnego trybu życia; w dzień chętnie przebywa w ogrodzie
Koszty utrzymania: 150-200 zł miesięcznie
Odporność/podatność na choroby: bardzo odporny na zimno i mróz, niezbyt dobrze znosi upały; rasa raczej zdrowa, choć zdarzają się dysplazja, padaczka i alergie skórne
Możliwość nabycia szczeniaka: szczenię zwykle trzeba zamówić
Cena psa z rodowodem: 1200-1500 zł
