Psy niebieskie - Psy.pl

Psy niebieskie

Psią figurę widzimy w wyobrażeniu gwiazdozbioru Wielki Pies, którego największą gwiazdą jest Syriusz, najjaśniejsza gwiazda firmamentu

Wśród plastycznych obrazów nieba nie brak psich figur. Możemy je rozpoznać na egipskim, rzeźbionym Zodiaku z Dendery (I w. p.n.e.) i na wielu mapach nieba, m. in. na pierwszej drukowanej mapie weneckiej z 1488 r., u Petera Apiana i w „Astronomici” Igina. Psim wizerunkom nie brak wyrazu i urody plastycznej, choć najczęściej przedstawiane są w sposób syntetyczny, z pominięciem szczegółów. Wzmożone zainteresowanie sferą niebieską przypadło na renesans, czas wielkich odkryć astronomicznych i geograficznych.
W 1515 r. powstała najsłynniejsza mapa nieba opracowana graficznie przez Albrechta Durera. Ten wielki twórca wykonał swoje dzieło tak doskonale, że stało się ono wzorcem dla wszystkich późniejszych ilustrowanych map nieba, także dla „Uranografii” Jana Hontera, wydanej w Krakowie około 1530 r. Najsłynniejszym polskim atlasem nieba jest jednak „Firmamentum Sobiescianum” Jana Heweliusza, wydane w Gdańsku w 1690 r., dedykowane królowi Janowi III Sobieskiemu. Ponieważ Heweliusz doceniał dydaktyczną wartość obrazowego przedstawiania gwiazdozbiorów, jego atlas zyskał niezwykle bogatą oprawę plastyczną, znakomicie tłumacząc również treści astronomiczne.
W „Firmamentum” psie postacie nie przypominają uproszczonych znaków graficznych z dawnych map, potraktowane są bardziej wyraziście i naturalistycznie, przy uwzględnieniu światłocieni i znajomości anatomii. Już na karcie tytułowej widzimy jak Heweliusz prowadzi swoje nowe gwiazdozbiory przed oblicze Uranii. Są wśród nich „Psy gończe”, czyli Chara i Asterion, dawniej uważane za fragment konstelacji Wolarza, które dzięki Heweliuszowi stały się samodzielnym gwiazdozbiorem.
Psią figurę widzimy także w wyobrażeniu gwiazdozbioru „Wielki Pies”, którego największą gwiazdą jest Syriusz, najjaśniejsza gwiazda całego firmamentu i jedna z najbliższych Ziemi, obserwowana od 5 tys. lat, opisana w „Iliadzie” i sygnalizująca wylewy Nilu. „Mały Pies” nie ma tak bogatej historii, tworzą go tylko dwie gwiazdy. Jest przykładem, że nie wszystkie gwiazdozbiory swoim zarysem przypominają sylwetki zwierząt, których nazwy noszą. „Firmamentum Sobiescianum” opiera się w znacznej mierze na katalogu gwiazd Ptolemeusza „Almagest”, który był przez wieki podstawowym źródłem wiedzy na temat obrazu nieba dla cywilizacji europejskiej. Dzieło Heweliusza zdobią rysunki Andrzeja Stecha (1635 – 1697), jednej z najciekawszych i najbardziej wszechstronnych osobowości naszej sztuki barokowej, nadwornego malarza Wazów.

Chcesz dać głos i ocenić?
Dołącz do naszego stada – zarejestruj się!
Ocena użytkowników

Dodaj komentarz

Zaloguj się do swojego konta lub skomentuj anonimowo. Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *