Rasy

Stojący pirenejski pies górski

PIRENEJSKI PIES GÓRSKI

Bardzo duży, wykorzystywany głównie w roli stróża posesji pies o gęstym, grubym, długim futrze. Swoją rodzinę darzy dużym przywiązaniem i jest wobec niej opiekuńczy, choć nie jest przesadnie czuły. Wobec obcych obojętny z odcieniem nieufności. Jak wskazuje nazwa, pirenejski pies górski, określany też mianem dużego psa pirenejskiego, pochodzi z Pirenejów – pasma górskiego położonego na granicy Francji i Hiszpanii.

Charakter

Pirenejski pies górski to jeden z tzw. dużych strażników stad. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI)  zakwalifikowała czworonogi tej rasy jako molosy typu górskiego (choć nie wszystkie pracują w górach). Wyhodowano je do pilnowania stad owiec, kóz czy bydła.

Umiejętności

Dziś duży pies pirenejski nadal pracuje przy stadach w swojej ojczyźnie i – coraz częściej – również w Stanach Zjednoczonych. Poza tym jest towarzyszem rodziny i efektownym psem wystawowym. To zwierzak spokojny,  zrównoważony, czuły i opiekuńczy wobec członków rodziny, szczególnie słabszych. Jego opieka rozciąga się także na inne domowe zwierzęta: koty, chomiki…

Dwa pirenejskie psy górskie siedzące na schodach
fot. Shutterstock

Generalnie pirenejczyki  nie mają silnego instynktu łowieckiego, ale czasem polują na dzikie gryzonie. W domu  dogadują się także z innymi psami, wyjątek mogą stanowić dwa dominujące samce.

Wobec obcych ludzi i czworonogów spotykanych na spacerach pirenejczyk jest tolerancyjny. Jednak gdy pilnuje istot (zwierząt czy członków rodziny) powierzonych jego opiece, ten zwykle spokojny misio potrafi się przeistoczyć w szarżującego niedźwiedzia.

Jakiś czas temu w Stanach Zjednoczonych głośna była sprawa pogryzienia przez dwa pirenejczyki rowerzystki przejeżdżającej w pobliżu  pilnowanego przez nie stada owiec. Sąd zakazał pasterzowi używania do ochrony owiec psów. W efekcie w krótkim czasie utracił on ponad jedną czwartą stada za sprawą kojotów. Ten przykład pokazuje, jak bardzo te psy są skuteczne.

W Stanach Zjednoczonych opiekuńczość i delikatność pirenejczyków wobec słabszych bywa także wykorzystywana w szpitalach i domach opieki.

Szkolenie i wychowanie

Pirenejczyk jest bardzo inteligentny, jednak umiarkowanie podatny na szkolenie. Spędzając długie godziny sam na sam ze stadem, często musiał samodzielnie podejmować decyzje o podjęciu interwencji. Dlatego jest dosyć niezależny i uparty. Cechuje go również silna osobowość (i siła fizyczna!), dlatego jego przewodnikiem powinna być osoba doświadczona, stanowcza i konsekwentna.

Pies chętnie będzie wykonywał polecenia człowieka, któremu ufa. Dlatego trzeba pamiętać o okazywaniu czworonogowi uczucia. Stanowczość nie oznacza „zimnego wychowu”.

Dla kogo ta rasa

Najlepszym miejscem dla pirenejczyka jest dom z ogrodem – i to nie ze względu na potrzebę ruchu, gdyż nie jest ona szczególnie wybujała u tej rasy. Psy pilnujące stad większość czasu spędzają, leżąc i obserwując okolicę, ewentualnie spokojnie ją patrolując. Jednak gabaryty tego psa, potrzeba przestrzeni i chęć pilnowania absolutnie nie czynią z niego dobrego kandydata na mieszczucha.

Głowa pirenejskiego psa górskiego
fot. Shutterstock

Pirenejczyk może mieszkać w kojcu, ale powinien mieć zapewniony stały kontakt z rodziną. Jeśli zależy nam na tym, aby spełniał swoje pierwotne zadanie i pilnował stada, powinien być od szczeniaka wychowywany w owczarni, aby uznał owce za swoją rodzinę.

Wady i zalety

Wady
  • uparty i niezależny
  • kosztowny w utrzymaniu
  • jego pielęgnacja bywa dosyć czasochłonna
Zalety
  • doskonały stróż i obrońca
  • bardzo przywiązany do właścicieli
  • opiekuńczy wobec dzieci
  • mało szczekliwy

Zdrowie

Co ciekawe, pirenejczyki rodzą się z łatami, zwykle na głowie, w kolorze szarym, rudym lub borsuczym. Znaczenia te zazwyczaj bledną z wiekiem i stają się brudnożółte.

Leżące szczenię pirenejczyka
fot. Shutterstock

Całkiem białe psy są mniej pożądane, bo często mają niedopigmentowany nos oraz powieki i są bardziej narażone na głuchotę. Poza tym to zdrowa i odporna rasa, podatna tylko na dysplazję.

Żywienie

Szczenięta pirenejczyka nie powinny być przekarmiane, bo zwiększa to ryzyko wystąpienia dysplazji. Szczenięciu należy zapewnić wysokogatunkową i dobrze zbilansowaną karmę, gwarantującą prawidłowy przyrost masy mięśniowej.

Dwa rozbawione pirenejczyki biegnące po łące
fot. Shutterstock

Po zakończeniu intensywnego okresu wzrostu, który trwa mniej więcej do zakończenia pierwszego roku życia, jego potrzeby żywieniowe zmniejszają się, a często ulubionym przysmakiem, wzorem przodków, są wszelkiego rodzaju produkty mleczne.

Pielęgnacja

Sierść pirenejczyka należy do samoczyszczących. Wystarczy wyczesać go raz na tydzień, częściej w okresie linienia, które ma miejsce dwa razy do roku. Trzeba dbać o uszy, podatne na zapalenia wynikające z braku higieny i przycinać wilcze pazury na tylnych łapach (to cecha wymagana w tej rasie).

Historia

Jak wskazuje nazwa, pirenejski pies górski, określany też mianem dużego psa pirenejskiego (tak wolą go nazywać Amerykanie), pochodzi z Pirenejów – pasma górskiego położonego na granicy Francji i Hiszpanii. Podobne psy były tu trzymane przez pasterzy od tysiącleci. Świadczą o tym skamieniałości datowane na lata 1800-1000 p.n.e.

Przodkowie tych czworonogów przybyli niegdyś zapewne z Azji Mniejszej, jednak jaką drogą tu dotarli, trudno dziś stwierdzić. Po francuskiej stronie granicy ukształtowała się rasa pirenejski pies górski, a po hiszpańskiej – mastif pirenejski.

Dwa pirenejczyki leżące koło beli słomy
fot. Shutterstock

Imponujące czworonogi z czasem doceniła francuska arystokracja – pirenejczyki pilnowały posiadłości w południowej Francji. Francuskie źródła pisane z 1407 r. wspominają o użyteczności „wielkich psów górskich”. Trafiły też na dwór królewski.

W 1675 r. delfin Ludwik XIV nadał pirenejczykowi tytuł Królewskiego Psa Francji, co przyczyniło się do awansu społecznego tych czworonogów. Oczywiście chłopi nadal używali ich do ochrony stad. Pirenejczyki wykorzystywano także do przenoszenia kontrabandy przez góry, ponieważ były w stanie pokonać szlaki niedostępne dla ludzi. W 1662 r. baskijscy rybacy zabrali je z sobą na Nową Fundlandię, gdzie doszło do skrzyżowania ich z czarnymi retrieverami – tak powstał nowofundland.

W 1824 r. pierwsza para pirenejczyków trafiła do Stanów Zjednoczonych za sprawą markiza de La Fayette, uczestnika wojny o niepodległość tego kraju. Pirenejskiego psa  górskiego miała także królowa Wielkiej Brytanii Wiktoria, a w latach 1885-1886 zarejestrowano pierwsze psy tej rasy w brytyjskim Kennel Clubie i po raz pierwszy pokazano je na wystawie.

Popularność pirenejskich psów górskich utrzymywała się do połowy XIX w. Ograniczenie zagrożenia ze strony  drapieżników oraz niefrasobliwe wyprzedawanie psów turystom sprawiły, że na przełomie XIX i XX w. było ich już dużo mniej. Zaalarmowani tym miłośnicy rasy założyli Klub Psa Pirenejskiego (CCP). Przeczesywali góry w poszukiwaniu typowych osobników.

Człowiek o nazwisku Dretzen zabrał je do swojej hodowli w Paryżu. W 1907 r. powstał w Lourdes drugi klub rasy. Każdy z klubów stworzył własny wzorzec.

Stojący pirenejski pies górski
fot. Shutterstock

W czasie I wojny światowej pogłowie rasy zostało znowu przetrzebione (używano ich w górach jako psów pociągowych do transportu dział). Do jej odbudowy zabrał się tym razem Bernard Senac-Lagrange.

Do Polski pierwsze pirenejczyki trafiły w latach 90. XX w. Obecnie rasa nadal należy w naszym kraju do rzadkich.

Wzorzec

Pirenejski pies górski – grupa FCI, sekcja 2.2, nr wzorca 137
  • Pochodzenie: Francja
  • Charakter: pies pewny siebie, odważny, zrównoważony, obdarzony silnym instynktem stróżowania, opiekuńczy wobec istot mu powierzonych
  • Wielkość: psy 70-80 cm, suki 65–75 cm, tolerancja +2 cm dla idealnie zbudowanych osobników
  • Waga: psy 50-60 kg, suki 40-55 kg
  • Szata: gruba, dwuwarstwowa, prosta, dłuższa na szyi i ogonie, gdzie może być lekko falista
  • Maść: biała lub biała ze znaczeniami w kolorze szarym, rudym lub borsuczym na głowie, uszach, u podstawy ogona, czasami na tułowiu
  • Długość życia: 10-12 lat
  • Podatność na szkolenie: to pies inteligentny, ale dosyć uparty i niezależny
  • Aktywność: umiarkowana
  • Koszty utrzymania: 200-300 zł miesięcznie
  • Odporność/podatność na choroby: bardzo odporny; zdarza się dysplazja biodrowa i łokciowa oraz głuchota związana z białym umaszczeniem
  • Możliwość nabycia szczeniaka: jest parę hodowli, na szczenię trzeba zwykle poczekać
  • Cena psa z rodowodem: ok. 1000 euro, w Polsce 4200-5000 zł

Ciekawostki

Najsłynniejszym pirenejskim psem górskim w literaturze i filmie jest Bella – suczka z książki Cécile Aubry pt. „Bella i Sebastian”. W 2013 roku nakręcono na podstawie tej książki film. W latach 1965-1970 powstał też serial o tym samym tytule, który był emitowany również w polskiej telewizji.

W roku 2015 ukazała się kontynuacja przygód Sebastiana oraz jego psa. Film zatytułowano „Bella i Sebastian 2”.