Psy.pl

POCHODZENIE RASY
Psy gończe uważa się za jedną z najstarszych grup psów myśliwskich. Były znane już w starożytności, o czym świadczą malowidła odkryte w asyryjskich i egipskich świątyniach.

Do Europy Zachodniej dotarły w średniowieczu - być może wraz z krzyżowcami. Za przodków współczesnych ras myśliwskich - w tym także ogara polskiego - uważa się psy św. Huberta, sprowadzone z Francji pod koniec średniowiecza. W Polsce krzyżowano je z gończymi kostromskimi, dzięki czemu powstało wiele lokalnych odmian czworonogów, nazywanych potocznie ogarami. Nazwa ta może wywodzić się od „grania” - specyficznego szczekania po podjęciu tropu - lub od czeskiego „ohar” (wyżeł), albo też od słowa ogorzały, którym dawniej określano maść podpalaną.

Pierwsze wzmianki o ogarach w piśmiennictwie znajdziemy już u Galla Anonima. Opisy tych psów pojawiły się też w „Księgach o gospodarstwie” z 1549 r., w poemacie „Myśliwiec” Tomasza Bielawskiego i „Żywocie człowieka poczciwego” Mikołaja Reja. W 1608 r. ukazał się pierwszy poradnik poświęcony ogarom - „O psach gończych i myślistwie z nimi” Jana Ostroroga. Pełne wydanie tej rozprawy ukazało się 10 lat później pt. „Myślistwo z ogary” i zawierało szczegółowy opis zasad hodowli, żywienia oraz wychowania.

Dawniej prawo do polowania z ogarami miał tylko król i osoby szlachetnie urodzone. Liczba posiadanych psów świadczyła o zamożności ich właściciela, ponieważ za dobrego ogara można było dostać nawet kilka wsi! Rozbiory Polski i dwie wojny światowe przyczyniły się do zniszczenia znacznej części populacji - tylko nieliczne ogary przetrwały w Małopolsce i na Wileńszczyźnie. Krzyżówki z ogarami kurlandzkimi oraz rosyjskimi i francuskimi gończymi doprowadziły do tego, że po pierwszej wojnie światowej nie było już prawie ogarów czystej krwi.

Próbę odbudowania rasy podjął w 1959 r. płk Piotr Kartawik, który sprowadził z Litwy trzy psy - Burzana, Czitę i Zorkę i założył hodowlę Z Kresów. Na bazie urodzonych w niej czworonogów powstały kolejne: m.in. Ogarliszki, Z Dębowego Lasu, Z Kosmolanki. W 1964 r. opracowano pierwszy wzorzec rasy, który został uaktualniony w 1980 r.

CHARAKTER I USPOSOBIENIE
Ogar polski to pies zrównoważony, o średnim temperamencie i przyjaznym usposobieniu. Uśpiony instynkt myśliwski daje o sobie znać tylko wtedy, gdy jest celowo rozbudzany. Na co dzień ogar jest typowym ulubieńcem rodziny - łagodnym, posłusznym, niehałaśliwym, łatwo przystosowującym się do różnych warunków. Bardzo się przywiązuje do właściciela, uwielbia pieszczoty, ma iście anielską cierpliwość do dzieci. Wymaga bliskiego kontaktu z człowiekiem. Pozostawiony samemu sobie może nabrać złych nawyków, np. skłonności do włóczęgostwa.

Chociaż jest oddany ludziom, to wykazuje pewną niezależność. Na spacerach zdarza mu się oddalać, ale nigdy nie traci kontaktu z właścicielem. Ciekawski i bystry, spełni funkcję psa stróżującego - ale nie obronnego, ponieważ agresja w stosunku do ludzi nie leży w jego naturze. Jest tolerancyjny wobec pobratymców i na ogół nie wszczyna awantur; zaakceptuje też inne zwierzęta domowe.

Ogar dobrze się czuje nawet w niewielkim mieszkaniu, jeśli tylko zapewni mu się odpowiednią ilość ruchu. To typ długodystansowca - wytrzymały, ale niezbyt szybki. Może towarzyszyć biegaczowi, jeźdźcowi lub rowerzyście. W domu jest mało absorbujący, dużo śpi.

UMIEJĘTNOŚCI
Ogary charakteryzują się wybitnym węchem, odpornością i doskonałą orientacją w terenie. Ich melodyjny głos - nazywany graniem - jest nieodłącznym elementem gonu, czyli pogoni za zwierzyną.

Dawniej ogary pracowały w złajach składających się z dwóch do sześciu sfor (sfora to dwa psy), do których dobierano je nie tylko według umiejętności, ale także rodzaju głosu - tak aby podczas pogoni brzmiały jak orkiestra. Kiedyś były psami gończymi na prawie każdą zwierzynę, dziś poluje się z nimi głównie na zające i dziki; można używać ich też jako posokowców i aporterów. Polski Związek Łowiecki organizuje konkursy, których celem jest sprawdzenie cech użytkowych tej rasy - dyplom z krajowego konkursu jest jednym z warunków uzyskania tytułu interchampiona.

Obecnie ogary polskie to głównie psy rodzinne. Nadają się do szkolenia PT (pies towarzyszący) i PTT (pies towarzysząco-tropiący). Mogą pracować jako psy gruzowiskowe i lawinowe; niektóre sprawdzą się też w dogoterapii.

SZKOLENIE
Ogar jest pojętny, chętnie wykonuje polecenia, ale nie należy oczekiwać od niego bezwzględnego posłuszeństwa w każdej sytuacji. Naukę trzeba rozpocząć już z małym szczeniakiem i zadbać o jego staranną socjalizację. Szkolenie nie może być monotonne, ponieważ przedstawiciel tej rasy szybko się nudzi - najlepiej uczy się poprzez zabawę lub naśladując inne czworonogi, dlatego bardzo przydatne jest towarzystwo dobrze ułożonego psa.

ZDROWIE
To zwierzak bardzo odporny. Czasem zdarzają się wady ustawienia powiek (wywinięcie i podwinięcie) - zwykle są one związane z budową czaszki, więc z ewentualną interwencją chirurgiczną lepiej zaczekać do chwili, gdy zakończy się rozwój fizyczny. Raz na jakiś czas powinno się skontrolować uszy. Ogar jest mało wrażliwy na ból, dlatego należy go uważnie obserwować, aby nie przeoczyć dolegliwości. Suczki miewają skłonności do tycia.

ŻYWIENIE
Ogar nie jest wybredny, bywa wręcz łakomczuchem. Jego dieta powinna być dostosowana do trybu życia. Pies pracujący potrzebuje karmy wysokoenergetycznej, ale domowemu pupilowi należy zapewnić pożywienie z mniejszą zawartością białka i tłuszczu. Można podawać suchą karmę lub posiłki przygotowane samodzielnie z dodatkiem preparatów wapniowo-witaminowych.

DLA JAKIEGO PANA
Pies tej rasy nie jest trudny w wychowaniu, poradzi sobie z nim nawet początkujący właściciel - pod warunkiem że nie będzie oczekiwał ślepego posłuszeństwa i wcześnie rozpocznie szkolenie. Jest to odpowiedni przyjaciel zarówno dla osób spokojnych, jak i aktywnych, które poświęcą mu dużo czasu.

Za pomoc dziękujemy Annie Nowackiej, Małgorzacie Strumińskiej, Annie Kiszce i Urszuli Świerczyńskiej

Zalety i wady
+ doskonały pies rodzinny
+ cierpliwy wobec dzieci
+ tolerancyjny w stosunku do innych psów
+ ma uśpiony instynkt myśliwski
+ dobry stróż
+ łatwy w pielęgnacji
+ niedrogi w utrzymaniu
- wymaga starannej socjalizacji ze względu na sporą wrażliwość na bodźce (np. hałas, zapach)
- łatwo przeoczyć dolegliwość z powodu dużej odporności na ból

Pielęgancja
- nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji; sierść wystarczy wyczesać raz na jakiś czas, na co dzień można przetrzeć wilgotną szmatką
- kąpiel w miarę potrzeby w szamponie dla psów krótkowłosych

Ogar polski (VI gr. FCI)

Kraj pochodzenia: Polska
Pierwotne przeznaczenie: pies myśliwski
Charakter: pies zrównoważony, przyjazny, łagodny, o średnim temperamencie, ma uśpiony instynkt myśliwski; mocno przywiązany do właściciela, nie powinno się go zostawiać samemu sobie; posłuszny, choć niezależny; łatwo się przystosowuje do różnych warunków; dobry stróż, nie nadaje się na psa obronnego
Wielkość: wysokość psów w kłębie 56-65 cm, suk 55-60 cm
Szata: średniej długości z gęstym podszerstkiem, nieco dłuższa na karku, na tylnych kończynach (z tyłu) i pod spodem ogona
Maść: podpalanie od żółtego do rdzawo-cynamonowego na kończynach, podbrzuszu i udach, głowa i uszy również w kolorze podpalania - te ostatnie nieco ciemniejsze; na tułowiu występuje tzw. czaprak w kolorze czarnym lub ciemnoszarym; dopuszczalne białe znaczenia na piersi i końcach łap
Osiąganie dojrzałości: 3-5 lat
Długość życia: około 14 lat
Linienie: intensywne, ale krótkotrwałe; dwa razy w roku
Aktywność: nie wymagają dużej ilości ruchu, są stateczne i mało absorbujące
Szkolenie: można szkolić na PT (pies towarzyszący), PTT (pies towarzysząco-tropiący) i użytkowo (trzeba mu wtedy zapewnić możliwość pracy myśliwskiej); nadaje się też na ratownika
Podatność na szkolenie: chętnie się uczy (najlepiej przez naśladownictwo), ale naukę trzeba rozpocząć wcześnie i nie oczekiwać ślepego posłuszeństwa; szczenięta potrzebują wyjątkowo starannej socjalizacji
Stosunek do dzieci: jest cierpliwy i łagodny
Stosunek do innych psów: okazuje im życzliwe zainteresowanie
Odporność na warunki atmosferyczne: bardzo odporny
Mieszkanie: może mieszkać wszędzie, ale potrzebuje bliskiego kontaktu z człowiekiem
Przygotowanie do wystaw: nie wymaga specjalnych przygotowań
Koszty utrzymania: 80-120 zł
Pierwsze w Polsce: pierwsze wzmianki w literaturze pojawiły się już w średniowieczu
Możliwość nabycia szczeniaka: lepiej wcześniej zamówić
Cena psa: z rodowodem w zależności od pochodzenia (księga wstępna lub rodowód) - 1000-2000 zł

Inne psy gończe

GOŃCZY POLSKI
Kraj pochodzenia: Polska
Pies o lekkiej, zwartej, budowie. Wysokość psów w kłębie 55-59 cm, suk 50-55 cm. Włos na tułowiu twardy, sztywny, przylegający; podszerstek gęsty; na głowie i uszach sierść krótka, jedwabista. Maść czarna z czerwono-brązowym podpalaniem, brązowa podpalana, ruda w różnych odcieniach; podpalanie występuje nad oczami, na pysku, podgardlu, piersi, kończynach, wewnętrznej i tylnej stronie ud, w okolicy odbytu, od spodu ogona; małe białe znaczenia na palcach i piersi są dopuszczalne.
W XIX w. myśliwi w Polsce odróżniali gończe (typ lekki) od ogarów (typ średni), ale dla obu przyjęła się nazwa ogar. Jeszcze przed II wojną światową czworonogi w lżejszym typie, mniejsze, czarne podpalane hodował płk Józef Pawłusiewicz. Po wojnie użył też tych ocalałych - głównie na Podkarpaciu i w Bieszczadach - prowadząc hodowlę Z Karpat. Z kolei płk Piotr Kartawik większość psów do swojej hodowli Z Kresów sprowadził z rodzinnego majątku na Białorusi - były one cięższe, większe, o czaprakowym umaszczeniu.

W 1966 r. opracowano wzorzec ogara polskiego na bazie czworonogów Piotra Kartawika, a o psach Pawłusiewicza zapomniano. Dopiero w 1983 r. otwarto dla nich księgę wstępną pod nazwą gończy polski. Pierwsze rodowodowe szczenięta urodziły się w 1989 r. Rasa została uznana przez FCI w 2006 r.

Gończego używa się przede wszystkim do polowania na dziki, rzadziej na zające i lisy. Jest odważny i szybki. Ma melodyjny głos. Doskonale sprawdza się w trudnym terenie. Może pracować jako tropowiec, aporter, posokowiec, płochacz.

To pies bardzo oddany rodzinie, mocno skupiony na właścicielu. W odróżnieniu od ogara przejawia silny instynkt myśliwski, jest też bardziej hałaśliwy. Zawsze czujny i dość nieufny wobec obcych sprawdzi się zarówno w roli stróża, jak i obrońcy. Bardzo aktywny, nadaje się np. do agility.

Nie przepada za innymi psami, dlatego od szczeniaka powinien mieć zapewnioną prawidłową socjalizację z innymi czworonogami. Wymaga też silniejszej ręki w wychowaniu niż ogar.

GOŃCZY SCHILLERA
Kraj pochodzenia: Szwecja
Pies o lekkiej, proporcjonalnej budowie i szlachetnym wyglądzie, powinien sprawiać wrażenie silnego. Wysokość psów w kłębie 53-61-cm, suk 49-57 cm. Sierść niezbyt krótka, sztywna, ściśle przylegająca do tułowia; na głowie, uszach, przedniej części kończyn włos krótki i gładki, od spodu ogona i na tylnej części ud może być dłuższy. Maść płowa z czarnym, wyraźnie odgraniczonym czaprakiem pokrywającym grzbiet, boki szyi i tułowia oraz górną powierzchnię ogona; niewielkie białe znaczenia na przedpiersiu i palcach są dopuszczalne; włosy czarne przesiane kolorem płowym u dorosłych osobników są niedopuszczalne.

Rasa powstała w Szwecji w XIX w. Jej twórcą był Per Schiller, który postawił sobie za cel wyhodowanie szybkiego, lekkiego psa gończego. Na pierwszej szwedzkiej wystawie psów w 1886 r. pokazano dwa gończe Schillera - Rallę i Tamburiniego. Trudno dzisiaj stwierdzić, jakie rasy skrzyżowano z sobą. Prawdopodobnie były to niemieckie steinbracke, czarno-rude gończe szwajcarskie, harriery. Wśród przodków czworonogów użytych do hodowli można odnaleźć także gończego Hamiltona.

Stosując chów krewniaczy, udało się szybko utrwalić pożądany typ. Po śmierci Pera Schillera pracę kontynuował jego brat Carl Schiller, prowadząc równie rygorystyczną hodowlę opartą na kryciach wsobnych. W 1907 r. szwedzka organizacja kynologiczna zatwierdziła rasę pod nazwą schillerstovare (gończy Schillera).

Psy tej rasy są używane głównie do polowania na lisy, ale obecnie wykorzystuje się je także do polowania na zające. Są stworzone do długotrwałego biegu, bardzo wytrzymałe, a jednocześnie szybkie i odporne na ból. Tropią wyłącznie dolnym wiatrem i są w tym bardzo dokładne. Pracują pojedynczo. Gończy Schillera to pies - choć o żywym usposobieniu - spokojny i ufny, ale nie można wymagać od niego ślepego posłuszeństwa. Lepiej się czuje w kojcu niż w ciepłym mieszkaniu.

Jolanta Tarułka