BASENJI - Rasy PSY.pl - portal o psach

Rasy

Stojące na trawie trzy basenji

BASENJI

Potomek psów starożytnego Egiptu, niewielki, dość lekkiej budowy sprawny fizycznie pies o sterczących uszach i zawiniętym na grzbiecie ogonie. Cechuje go kocia natura. Niezbyt chętnie podporządkowuje się człowiekowi. Jego charakterystycznym głosem jest jodłowanie. Nie lubi samotności i zamknięcia w małych pomieszczeniach. Lubi być w centrum zainteresowania, wymaga stałej uwagi i poświęcenia mu dużo czasu.

Charakter

Basenji to pies o dużym temperamencie, wesoły, ruchliwy i ciekawski. Jest bardzo wrażliwy i mocno przywiązany do właściciela. Nie lubi samotności i zamknięcia w małych pomieszczeniach. Nie nadaje się do trzymania w klatkach, a chcąc się wydostać, może zrobić sobie krzywdę.

Lubi być w centrum zainteresowania, wymaga stałej uwagi i poświęcenia mu dużo czasu. Pozostawiony sam na wiele godzin, bezczynny i znudzony, często miewa niszczycielskie skłonności. Jest bardzo czujny i nieufny wobec obcych, ale jeśli uzna, że nic mu nie grozi, dosyć szybko się zaprzyjaźnia.

Portret basenji en face
fot. Shutterstock

Pies tej rasy nie jest typowym ulubieńcem rodziny. Wychowany razem z dziećmi, dobrze się z nimi rozumie, ale zawsze będzie traktować je trochę lekceważąco. Zazwyczaj wybiera jedną osobę na przewodnika stada, chociaż zdarza się, że wszystkich domowników traktuje jednakowo. Potrafi żyć w zgodzie z innymi zwierzętami domowymi. Nie zaczepia obcych psów chyba, że zaprasza je do zabawy. Zaatakowany na pewno będzie się bronić.

Chociaż nie lubi zimna i wilgoci, chętnie urządza gonitwy po śniegu. Doskonale czuje się podczas upałów.

Umiejętności

Basenji to zwierzę jedyne w swoim rodzaju. Jest inteligentny, ale zwykle na własny rachunek – np. nauczy się otwierania szafek, żeby dostać się do jedzenia.

Nie szczeka tak jak inne psy, ale nie oznacza to, że jest niemy. Wydaje całą masę przeróżnych dźwięków, aż do charakterystycznego tylko dla niego jodłowania. Pary pozostają sobie wierne przez całe życie. Suka, która ma ruję tylko raz w roku, pokryta obcym samcem rzadko zachodzi w ciążę. Problem znika, gdy w hodowli znajduje się liczniejsza grupa.

Szkolenie i wychowanie

Basenji ma koci charakter. Jest bardzo niezależny i samodzielny. Zawsze ma własne zdanie i trudno skłonić go do zmiany decyzji. Nie oczekujmy od naszego pupila karności, pełnego podporządkowania i poddańczej uległości.

Trudno go szkolić. Jest inteligentny, ale uparty. Uważa, że sam wie najlepiej jak wybrnąć z każdej sytuacji. Niełatwo nauczyć go podstaw posłuszeństwa, ale jeśli się to uda, pamięta polecenia bardzo długo. Nie zapomina również przykrych zdarzeń i związanych z nimi osób. Nie toleruje przymusu i brutalnego traktowania, znacznie więcej można osiągnąć łagodnością i cierpliwością.

Basenji nie boi się ruchu ulicznego, a przejeżdżających samochodów nie traktuje jak zagrożenia. Jeśli mieszkamy w mieście pamiętajmy, aby zawsze mieć nad nim pełną kontrolę.

Czarno-biały basenji stojący w liściach
fot. Shutterstock

Basenji należy uczyć od wczesnego wieku, powoli i bardzo cierpliwie, nie oczekując bardzo szybkich postępów. Trud włożony w szkolenie opłaci się w przyszłości, gdyż pies trwale zapamiętuje wpojone mu ćwiczenia. Szczególny nacisk należy położyć na komendy: „do nogi”, „równaj”, „zostań”, ponieważ te właśnie polecenia mogą być najtrudniejsze do wyegzekwowania.

Ten pies jest niezależny jak kot, dlatego klęskę poniosą wszyscy wychowawcy, którzy usiłują wyedukować basenji metodami opartymi na przymusie. Jedynym rozwiązaniem jest dobra motywacja i absolutna konsekwencja.

Dla kogo ta rasa

Basenji nie jest psem dla każdego. Jest bardzo aktywny i wymaga dużo ruchu. Należy dostarczyć mu rozrywek, jeśli nie chcemy, aby znalazł je sam. Właściciel musi być człowiekiem spokojnym, zrównoważonym i odpowiedzialnym. Wskazane jest, aby miał pewne doświadczenie, a basenji nie powinien być jego pierwszym psem.

Dwa basenji - pręgowany i rudy w ujęciu od tyłu
fot. Shutterstock

Ten niewielki mieszkaniec Afryki, obdarzony zdecydowanym charakterem i silną osobowością, urzekł niejednego miłośnika czworonogów. Oryginalny pod każdym względem, ma wszelkie zadatki na dobrego przyjaciela. Jest bardzo pomysłowy, nie sposób się z nim nudzić, a każdy kolejny dzień nigdy nie jest podobny do poprzedniego.

Wady i zalety

Wady
  • uparty i niezależny
  • bywa zadziorny wobec innych psów
  • wymaga sporo ruchu i jakichś rozrywek umysłowych
  • początkująca osoba może sobie z nim nie dać rady
  • zimą może potrzebować ubranka
Zalety
  • bardzo czysty z natury
  • nieskomplikowana pielęgnacja
  • ekonomiczny w utrzymaniu
  • w domu zazwyczaj jest cichy i spokojny

Zdrowie

Basenji cieszy się zazwyczaj dobrym zdrowiem. Jednym z częściej występujących schorzeń  jest przepuklina pępkowa, która pojawia się zazwyczaj u młodych psów i jest związana z nieprawidłowym zrostem pierścienia pępkowego.

Szczenię basenji siedzące na kocu w studio
fot. Shutterstock

Inną przypadłością rasową jest tzw. zespół Fanconiego – wada wrodzona związana z metabolicznymi zaburzeniami kanalików nerkowych. Na szczęście obecnie dostępny jest test genetyczny na jej nosicielstwo.

Żywienie

Generalnie nie jest wymagający pod względem żywienia, ale u niektórych osobników występują alergie pokarmowe. Trzeba pamiętać, aby podawany pokarm był dobrej jakości i nie zawierał zbyt wiele białka.

Trikolorowy basenji w kłusie
fot. Shutterstock
Pielęgnacja

Basenji jest psem niezwykle czystym, bardzo dba o codzienną toaletę. Potrafi myć się jak kot: językiem i łapami. Jego krótka sierść nie wydziela żadnego zapachu. Pielęgnacja ogranicza się zatem do niezbędnego minimum. Zdarza się jedynie, że zimowy podszerstek jest tak obfity, iż trzeba go potem usuwać mechanicznie.

Historia

Basenji jest jedną z najstarszych ras. Jego wizerunki można odnaleźć na malowidłach w egipskich piramidach, na których spoczywa u stóp faraonów. Należy do grupy czworonogów nazywanych „schensi”, skupiającej prymitywne psy tropikalnej strefy równikowej. Chociaż żył wśród ludzi, musiał obejść się bez ich opieki i sam troszczyć się o przetrwanie. W tych rejonach świata nie było i nie ma zwyczaju dbania o zwierzęta.

Rudy basenji leżący na tle wody
fot. Shutterstock

Tubylcy wykorzystywali basenji jako psa myśliwskiego – wystawiającego i wypłaszającego. W grupach polował nawet na lwy. Ponieważ podczas biegu nie wydawał żadnych dźwięków, na czas łowów zakładano mu specjalną obrożę z dzwonkiem, aby kontrolować przebieg pogoni. Zdarzało się niekiedy, że sam trafiał do garnka. Był także trzymany przez miejscowych szamanów.

FCI uznało go za rasę pochodzącą z Kongo, ale podobne czworonogi widywano również w Sudanie, Kenii czy na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Jednak tylko „teriery z Kongo”, jak je kiedyś nazywano, dostąpiły tego zaszczytu.

Do połowy XIX w. basenji nie był wymieniany w żadnych źródłach. Dopiero późniejsi badacze „czarnego lądu” pozostawili mniej lub bardziej dokładne opisy psów zamieszkujących Afrykę centralną. Znano je pod różnymi nazwami: kongo-terier, pies Bongo, Niam-Niam czy Zande. Z dużym prawdopodobieństwem można uznać, że w każdym przypadku chodziło o basenji.

Podobno w 1880 r. pierwsze egzemplarze tej rasy zostały zaprezentowane w paryskim ogrodzie zoologicznym. W 1895 r. na wystawie Crufta pokazano kilka okazów pod nazwą „afrykańskich psów buszmeńskich”. Prawdopodobnie w 1908 r. udało się wyhodować miot basenji w ogrodzie zoologicznym w Berlinie. Później na wiele lat zapomniano o tych czworonogach.

Dopiero w latach 30. XX w. powstały w Anglii dwie hodowle. Pierwsza – „of Blean” Olivii Burn – zapoczątkowała zainteresowanie rasą na gruncie europejskim. Druga – najsłynniejsza i najbardziej znana „of the Congo” Veroniki Tudor-Williams – przyczyniła się do rozwoju rasy na świecie. W 1957 r. basenji po raz pierwszy został championem Anglii. Był to pies BROWN TROUT of the Congo. Podobno cała europejska linia hodowlana opiera się na zaledwie 11 egzemplarzach przywiezionych z Afryki.

Stojący na łące basenji
fot. Shutterstock

W Polsce pierwsze basenji pojawiły się w 1993 r. Były to suki: Horsley’s SIRCHLOE (import Anglia) i Fallohide PIA ROSETTA (import Dania), które dały początek pierwszym hodowlom. W 1994 r. przyjechał Horsley’s SIR GEORGETAR (Anglia), a w 1995 r. IGGY POP Out of Africa (Francja) i Adoram TREASURE OVERTHESEA (Anglia).

Od 1999 r. importowaliśmy kolejne czworonogi: Tagri Edcher HARLEY DAVIDSON (Rosja), Vickys CLADIUS (Dania), Flaghathy’s ADAM’SAN (Dania), FLOWER YPSYLON Ananty (Czechy), Pulcinella TARANTELLA (Włochy) i Kinzica EBRA (Włochy).

Basenji jest wciąż rasą mało znaną, do tej pory mieliśmy 23 mioty, w których przyszło na świat 69 szczeniąt. Najbardziej utytułowane psy urodzone już w Polsce to: EASY RIDER Liwang (Intch., Mł. Ch.Pl., Ch.Pl., Multi BIS), YUPPI YOO YEI Ypsylon (Intch., Mł.Ch.Pl., Ch.Pl., Ch.UA., Ch.RUS.) i PEPSI COLA Ypsylon (Mł.Ch.Pl., Ch.Pl., BIS, Zw. Klubu 2001, Zw. BY. 2001, Zw. UA 2001, Multi BIG, Mł.Zw. Europy).

Wzorzec

Basenji – grupa V FCI, sekcja 6, nr wzorca 43
  • Wygląd ogólny: pies średniej wielkości, wysokonożny, o lekkiej budowie i arystokratycznym wyglądzie. Porusza się eleganckim chodem, przypominającym kłus konia czystej krwi.
  • Wzrost: idealna wielkość dla psa – 43 cm, dla suki – 40 cm.
  • Szata: krótka, gładka i zwarta, dobrej jakości. Skóra bardzo giętka i elastyczna.
  • Maść: czarna jednolita z białym, czysto ruda z białym, czarna podpalana z białym (tricolor) i pręgowana z białym (na rudym tle występują ciemne pręgi – im bardziej widoczne tym lepiej). Kolor biały powinien występować na stopach, klatce piersiowej i końcu ogona. Białe kończyny, gwiazdka na czole i biały kołnierz dopuszczalny.
  • Głowa: raczej płaska, dobrze rzeźbiona, średniej wielkości, zwężająca się w kierunku nosa, z nieznacznym stopem. Odległość od guza potylicznego do stopu nieznacznie przekracza odległość od stopu do wierzchołka nosa. Gdy pies nastawia uszu, na czole tworzą się charakterystyczne zmarszczki. Nos czarny. Zgryz nożycowy.
  • Oczy: ciemne, w kształcie migdału, skośnie osadzone, dobrze otwarte i pełne wyrazu.
  • Uszy: niezbyt duże, spiczaste, stojące, wysoko osadzone.
  • Szyja: silna, dobrej długości, bez luźnej skóry.
  • Tułów: dobrze wyważony, z krótkim, prostym grzbietem. Żebra dobrze wysklepione, klatka piersiowa głęboka i owalna. Lędźwie krótkie i dobrze związane.
  • Kończyny przednie: ramiona muskularne, proste. Przedramię bardzo długie. Łokcie przylegające. Śródręcze dobrej długości, elastyczne. Stopy małe, wąskie i zwarte, palce dobrze wysklepione (tzw. kocia łapa).
  • Kończyny tylne: silne i muskularne, umiarkowanie kątowane, o długim podudziu. Stopy jak u kończyn przednich.
  • Ogon: wysoko osadzony, średniej długości, pojedynczo lub podwójnie zakręcony, leżący na zadzie.
  • Cena psa z rodowodem: 3500-4000 zł

Ciekawostki

Nazwa rasy pochodzi z języka lingala (z grupy bantu) używanego w Kongu. Mbwá na basɛ́nzi można przetłumaczyć jako „pies wieśniaków” albo „pies dzikich”. Shenzi (schensi) to z kolei w pokrewnym mu języku suahili „dziki”, stąd określenie całej grupy występujących w tropikach psów.

Choć czasem mówi się, że basenji w ogóle nie szczekają, nie jest to do końca prawdą. Potrafią poszczekiwać, lecz czynią to dosyć rzadko, np. kiedy ktoś obcy kręci się pod drzwiami.


Przeczytaj także