Bernardyn - rasa psa typu górskiego - portal PSY.pl

Rasy

Bernardyn ze szczeniętami

BERNARDYN

Olbrzymi, masywnie zbudowany pies typu górskiego, występujący w dwóch odmianach: krótko- oraz długowłosej. Na ogół zrównoważony i spokojny, ma jednak dobre predyspozycje do stróżowania, a więc nie jest pozbawiony pewnej agresji. Zaakceptuje w domu drugiego psa lub kota, toleruje też obce czworonogi. Bernardyn pochodzi prawdopodobnie od rzymskich psów bojowych, których przodkiem był dog tybetański. Czworonogi te towarzyszyły legionom w podboju Europy i dotarły wraz z nimi na tereny dzisiejszej Szwajcarii.

Charakter

Bernardyn to pies o spokojnym, zrównoważonym charakterze i umiarkowanym temperamencie. Łagodny, przyjacielski i oddany właścicielowi jest wspaniałym towarzyszem rodziny. Potrzebuje bliskiego kontaktu z domownikami, jednak zwykle żadnego z nich nie wyróżnia. Wobec dzieci zachowuje się wyjątkowo delikatnie.

Zaakceptuje w domu drugiego psa lub kota, toleruje też obce czworonogi. Nie wszczyna bójek i trudno wyprowadzić go z równowagi. Zaczepiony początkowo ignoruje awanturnika, lecz gdy to nie pomaga, potrafi skutecznie się bronić.

Szczeniak bernardyna z kociakami
fot. Shutterstock

Dobrze wywiązuje się z roli stróża – już sam jego wygląd budzi respekt. Instynktownie wyczuwa prawdziwe zagrożenie i nie wykazuje nieuzasadnionej agresji. Jest przy tym bardzo czujny, w czym pomagają mu doskonały węch i zmysł obserwacji.

Jako pies ogromnej postury potrzebuje przestrzeni i najlepiej czuje się w domu z ogrodem. Może mieszkać w kojcu, jednak trzeba pamiętać o zapewnieniu mu stałego kontaktu z rodziną.

Wbrew pozorom bernardyn jest energiczny i chętny do zabawy, trzeba mu jednak pozwolić samemu dawkować sobie ruch. Jest to szczególnie ważne w wypadku szczeniąt i młodych psów, bo nadmierny wysiłek fizyczny może mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie.

Umiejętności

Bernardyny były wykorzystywane przez mnichów do stróżowania. Z czasem dostrzeżono, że mają niezwykły dar wyczuwania zbliżających się lawin, zmysł orientacji w terenie i wrodzoną umiejętność odnajdywania ludzi pod śniegiem. Początkowo towarzyszyły parobkom, którzy prowadzili wędrowców w góry i sprowadzali ich w doliny – czworonogi bieg­ły przodem i torowały drogę w śniegu. Potem zakonnicy zaczęli wysyłać samodzielne patrole składające się z czterech psów, których zadaniem było odnalezienie ludzi zaginionych w górach. Gdy jeden bernardyn wracał do schroniska po pomoc, pozostałe ogrzewały nieszczęśnika własnymi ciałami. Miały przytroczone do obroży baryłki z rumem, którym niefortunny wędrowiec mógł się pokrzepić.

Bernardyn z baryłką na tle góry
fot. Shutterstock

Obecnie bernardynów nie używa się już w ratownictwie – zastąpiły je lżejsze i sprawniejsze owczarki oraz retrievery. Dziś te olbrzymy są przede wszystkim towarzyszami rodziny i sprawdzają się jako psy stróżujące. Nadają się również do szkolenia w zakresie podstawowego posłuszeństwa (PT).

Szkolenie i wychowanie

Bernardyn jest inteligentny i ma doskonałą pamięć. Ze względu na swoją posturę powinien poznać podstawy posłuszeństwa. Szkolenie rozpoczynamy już ze szczeniakiem, najlepiej pod okiem doświadczonej osoby.

Biegnący bernardyn
fot. Shutterstock

Z przedstawicielem tej rasy postępujemy łagodnie i spokojnie, ale stanowczo. Bernardyn to potomek dawnych psów bojowych i choć dziś jest dużo łagodniejszy, wciąż wykazuje sporą niezależność. Jeśli zaniedba się jego wychowanie, może się stać uciążliwy dla otoczenia.

Dla kogo ta rasa

Bernardyn to odpowiedni pies dla osób szukających wiernego towarzysza rodziny i czujnego stróża. Potrzebuje wyrozumiałego, ale konsekwentnego właściciela, umiejącego narzucić mu swoją wolę.

Wady i zalety

Wady
  • kosztowny w utrzymaniu
  • dość obficie się ślini
  • nie nadaje się do mieszkania w bloku
Zalety
  • oddany rodzinie
  • doskonały towarzysz dla dzieci w każdym wieku
  • dobry stróż
  • przyjacielski w stosunku do ludzi
  • toleruje inne zwierzęta

Zdrowie

Bernardyny miewają skłonności do dysplazji stawów biodrowych, osteo­chondrozy stawu ramiennego (OCD), rozszerzenia i skrętu żołądka. Zdarzają się wady powiek – ektropium (wywinięcie) i entropium (podwinięcie) oraz stany zapalne trzeciej powieki.

Portret dwóch bernardynów
fot. Shutterstock

Sporadycznie występują schorzenia serca – kardiomiopatia i podzastawkowe zwężenie ujścia aorty. W starszym wieku psy tej rasy mogą cierpieć na zwyrodnienia stawów i kręgosłupa.

Żywienie

Te duże czworonogi są kosztowne w utrzymaniu – jedzą sporo i wymagają pożywienia wysokiej jakości. Szczenięta powinny dostawać dobrze zbilansowaną karmę dla ras olbrzymich, koniecznie z dodatkiem glukozaminy i chondroityny. Dietę dorosłego psa należy dostosować do jego wieku i trybu życia; dzienną porcję najlepiej podzielić na dwa posiłki.

Pielęgnacja

Bernardyn nie wymaga skomplikowanej i czasochłonnej pielęgnacji. Jego sierść ma właściwości samooczyszczające. Dorosłego bernardyna czeszemy i szczotkujemy raz w tygodniu. Szczenięta czeszemy częściej (najlepiej codziennie), gdyż pomagamy im w ten sposób usuwać podszerstek.

Dwa szczenięta bernardyna
fot. Shutterstock

U psów długowłosych należy zwracać uwagę na sierść za uszami, która ma tendencje do filcowania. Regularnie należy kontrolować uszy (mają tendencję do stanów zapalnych) oraz oczy (odsłonięte spojówki także predysponują do infekcji).

Akcesoria

Do czesania najlepiej używać grzebienia z długimi zębami, do szczotkowania szczotki z dłuższymi kolcami, zakończonymi gumowymi lub plastikowymi kuleczkami, aby nie drapały i nie raniły psu skóry.

Historia

Bernardyn pochodzi prawdopodobnie od rzymskich psów bojowych, których przodkiem był dog tybetański. Czworonogi te towarzyszyły legionom w podboju Europy i dotarły wraz z nimi na tereny dzisiejszej Szwajcarii – do doliny Aosty, kantonu Wallis i w okolice Berna. Krzyżowanie z miejscową populacją dało początek dwóm typom psów – lżejszemu, od którego pochodzą prawdopodobnie rasy pasterskie, i cięższemu, który posłużył do wyhodowania m.in. nowofundlanda i bernardyna.

Stojący bernardyn w zimowym pejzażu
fot. Shutterstock

Około 43 r. cesarz Klaudiusz rozbudował drogę przez Wielką Przełęcz w Alpach. Obok powstała świątynia ku czci Jowisza i niewielkie schronisko dla podróżnych. Przez wiele lat droga ta była najważniejszym przejściem przez Alpy, jednak po zajęciu terenów przez Germanów straciła na znaczeniu i stała się niebezpieczna.

Około 960 r. archidiakon Aosty Bernard de Menton założył w zabudowaniach na przełęczy klasztor i schronisko. Wkrótce pojawiły się tam krótkowłose psy – przodkowie współczesnych bernardynów – które mnisi wykorzystywali do stróżowania oraz do ochrony przed drapieżnikami i bandytami. Z czasem zaczęły ratować ludzi zasypanych przez lawiny. Najsłynniejszym z nich był Barry, który – jak głosi legenda – uratował czterdzieści osób, ale został zabity przez czterdziestą pierwszą.

Głowa bernardyna
fot. Shutterstock

W 1812 r. nad przełęczą przeszła ponoć straszna burza, która zdziesiątkowała psy. Powoli odbudowano stado, ale zbyt bliskie pokrewieństwo doprowadziło do zdegenerowania rasy. Na początku lat 30. XIX w. zakonnicy wprowadzili do hodowli nowofundlanda – uzyskali w ten sposób znaczną poprawę kondycji swoich psów oraz długi włos u niektórych szczeniąt w miotach. Ten rodzaj szaty nie sprawdził się jednak w górach – śnieg przylepiający się do sierści uniemożliwiał czworonogom pracę. Odmiana długowłosa przyjęła się natomiast w dolinach.

Od około 1850 r. hodowlę prowadził kynolog Heinrich Schumacher. Dzięki jego staraniom psy z klasztoru uznano za rasę i nazwano psami św. Bernarda. W 1887 r. na kongresie w Zurychu zatwierdzono pierwszy wzorzec.

Wzorzec

Bernardyn – grupa II FCI, sekcja 2.2, nr wzorca 61
  • Kraj pochodzenia: Szwajcaria
  • Pierwotne przeznaczenie: pies towarzyszący, ratowniczy i stróżujący
  • Charakter: pies o umiarkowanym temperamencie, spokojny, łagodny, przyjacielski i zrównoważony; wrażliwy, mocno przywiązuje się do rodziny i wymaga bliskiego kontaktu z właścicielem; wykazuje instynktowną skłonność do opieki nad słabszymi członkami stada; jest czujnym stróżem; dość energiczny
  • Wielkość: wysokość psów w kłębie 70-90 cm, suk – 65-80 cm, wyjątkowo duże okazy mogą osiągać wagę nawet do 100 kg
  • Szata: odmiana krótkowłosa – włos okrywowy gęsty, gładki, przylegający, nieszorstki, obfity podszerstek; na udach niewielkie portki, ogon pokryty gęstym włosem; odmiana długowłosa – włos okrywowy półdługi, prosty lub lekko falisty; podszerstek obfity; na przednich kończynach dłuższe włosy tworzą pióra, na udach portki; ogon obficie owłosiony
  • Maść: tricolor – z przewagą bieli, mahoniu albo brązu; płaszczowa – biel występuje na klatce piersiowej, tworząc kryzę na szyi, kufie, kończynach i końcu ogona, na reszcie ciała kolor mahoniowy lub brązowy; dodatkowo występuje czarny odcień na uszach i czarne symetryczne obwódki wokół oczu
  • Osiąganie dojrzałości: 3 lata
  • Długość życia: 8-10 lat
  • Linienie: umiarkowane, dwa razy w roku
  • Aktywność: średnia; potrzebuje regularnych spacerów, ale nie należy go zmuszać do nadmiernego wysiłku – szczególnie w młodym wieku
  • Szkolenie: wskazane podstawy posłuszeństwa (PT – pies towarzyszący)
  • Podatność na szkolenie: duża; pies inteligentny, ale dość niezależny – szkolenie trzeba zacząć wcześnie
  • Stosunek do dzieci: przyjazny; nadaje się dla dzieci w każdym wieku
  • Stosunek do innych psów: tolerancyjny; nie prowokuje bójek, ale zaatakowany będzie się bronił
  • Odporność na warunki atmosferyczne: odporny na niskie temperatury; gorzej znosi upały
  • Mieszkanie: dom z ogrodem; może mieszkać w kojcu pod warunkiem zachowania bliskiego kontaktu z rodziną
  • Przygotowanie do wystaw: szata nie wymaga specjalnego przygotowania; wskazana kąpiel
  • Koszty utrzymania: 300-400 zł miesięcznie
  • Pierwsze w Polsce: pojedyncze psy tej rasy pojawiły się w okresie międzywojennym; hodowla zaczęła się rozwijać w 1972 r.
  • Możliwość nabycia szczeniaka: w dobrej hodowli trzeba wcześniej zamówić
  • Cena psa z rodowodem: 1500-3000 zł

Ciekawostki

Dawne bernardyny nie były tak imponujących rozmiarów jak obecne. Były to spore, ale nie olbrzymie, krótkowłose psy o głowach z umiarkowanie zaznaczonym stopem.

Odmiana długowłosa – obecnie znacznie popularniejsza niż krótkowłosa – zawdzięcza swoją szatę dolewce krwi nowofundlanda.


Przeczytaj także