BORDER COLLIE


Border collie to wybitnie inteligentny, wrażliwy, ukierunkowany na współpracę z ludźmi owczarek o półdługim lub krótkim, gęstym i miękkim włosie. Spostrzegawczy, bardzo bystry, niezmordowany, wymaga ekstremalnie dużo ruchu i zajęcia.

 

Charakter rasy border collie

Border collie to pies o ogromnym temperamencie i wesołym usposobieniu. Zaskakuje jego podwójna natura: w pracy ze stadem owiec jest stanowczy, a wobec właściciela niezwykle oddany. Z natury przyjacielski i łagodny border collie nie nadaje się na stróża. Nie jest agresywny w stosunku do ludzi. W liniach pracujących zdarzają się osobniki mniej ufne, ale wynika to raczej ze specyfiki ich zajęć, a nie z wad charakteru.

W stosunku do innych psów border collie jest z natury tolerancyjny i nie wszczyna bójek. Chętnie się bawi z psami, które dorównują mu kondycją. Słabsze od siebie zwykle ignoruje. Jednak nieprawidłowo zsocjalizowany lub sfrustrowany border collie potrafi stać się reaktywny, a nawet agresywny wobec innych zwierząt. Potrzebuje bliskiego kontaktu z właścicielem. Opiekuńczy i cierpliwy border collie doskonale się sprawdzi jako towarzysz dziecięcych zabaw. Wylewność w okazywaniu uczuć i chęć ciągłego przebywania z właścicielem mogą być jednak męczące, dlatego trzeba się z tym liczyć, podejmując decyzję o kupnie psa tej rasy.

Czarno-biały border collie
border collie | fot. Shutterstock

Border collie musi mieć zajęcie. Ma wysokie wymagania, którym niełatwo sprostać. Potrzebuje dużo ruchu, połączonego z wykonywaniem konkretnych zadań. Najdłuższy spacer nie jest w stanie go zmęczyć, konieczny jest również wysiłek umysłowy. Pozostawiony sam sobie nawet na dużym terenie będzie się nudził, co może skutkować nieposłuszeństwem, skłonnością do ucieczek i niszczeniem rzeczy.

Silny instynkt pasterski sprawia, że pies tej rasy usiłuje zaganiać wszystko, co się rusza – ptaki, ludzi, biegające dzieci i samochody na ulicy. W ruchliwych miejscach lepiej więc prowadzić go na smyczy. Większość psów tej rasy nie wykazuje za to instynktu łowieckiego. Odpowiednio wyszkolone border collie mogą być więc doskonałym towarzystwem do długich, bezsmyczowych spacerów.

Umiejętności

Charakterystyczną cechą border collie jest jego sposób pracy ze stadem zaganianych zwierząt. Porusza się na lekko ugiętych łapach z nisko opuszczoną głową i wzrokiem utkwionym w zwierzętach. To hipnotyzujące spojrzenie pozwala borderowi utrzymać dyscyplinę i poprowadzić grupę w odpowiednim kierunku.

Border leży na sianie
border collie | fot. Pixabay

Border collie nie szczeka w czasie pracy, jak niektóre rasy zaganiające. Skoncentrowany na zadaniu, reaguje na każde polecenie pasterza. Potrafi też współpracować z innymi psami i dzielić się z nimi obowiązkami. Oprócz zaganiania ma umiejętność odnajdywania zagubionych owiec i sprowadzania ich do stada.

Border collie jest nie tylko mistrzem zaganiania. Sprawdza się także jako pies ratowniczy (np. gruzowy, lawinowy), w dogoterapii czy przy wykrywaniu narkotyków. Jest niedościgniony w psich sportach. Można z nim uprawiać agility, flyball, frisbee, obedience lub taniec z psem. Większość psów wygrywających wszelkie zawody sportowe na międzynarodową skalę to właśnie border collie.

Szkolenie i wychowanie

Obdarzony wybitną inteligencją i zawsze chętny do pracy, z wielką łatwością się uczy. Tradycyjne kursy szkoleniowe jednak się dla niego nie nadają – zbyt szybko się nudzi. W jego przypadku najlepsze będą dwudziestominutowe, urozmaicone lekcje odbywające się kilkakrotnie w ciągu dnia.

Pełnię swoich możliwości border collie osiągnie tylko pod okiem doświadczonego przewodnika. Bywa bowiem uparty, co w połączeniu z jego wyjątkowym sprytem i inteligencją daje niekiedy mieszankę trudną do opanowania dla nowicjuszy. W wychowywaniu psa tej rasy bardzo ważna jest zarówno prawidłowa socjalizacja, jak i konsekwencja – nie wolno jednak używać wobec niego siły.

Border w locie za frisbee
border collie | fot. Shutterstock

Psy rasy border collie potrzebują starannej socjalizacji od szczenięcia. Nieprzyzwyczajone do obecności innych psów i obcych ludzi mogą stać się reaktywne, agresywne lub lękliwe. Część border collie ma ogromny problem z samodzielnością – wiecznie wpatrzone w człowieka, oczekujące kolejnych komend psy miewają kłopot z odpoczywaniem i korzystaniem ze swobody na spacerach. Dlatego intensywne szkolenie psów border collie powinno być przeplatane relaksującymi przechadzkami i beztroską zabawą.

Dla kogo ta rasa

Pies rasy border collie nie nadaje się dla domatora lubiącego spokojne spacery. Właściciel bordera powinien prowadzić sportowy tryb życia. Musi mieć też czas na szkolenie i regularne treningi ze swoim psem. Border collie odnajdzie się bez problemu zarówno w domu z ogrodem, jak i w mieszkaniu. Oczywiście pod warunkiem, że będzie miał zapewnioną wystarczającą ilość zajęć i aktywnych spacerów.



Wady i zalety rasy border collie

Border collie – jaki jest? Poznaj jego wady i zalety!

Wady

  • wymaga dużo ruchu połączonego z ćwiczeniami i regularnych treningów
  • nachalny w okazywaniu uczuć
  • nie znosi samotności
  • może niszczyć
  • ma skłonności do reaktywności

Zalety

  • oddany i przywiązany do właściciela
  • łagodny i przyjazny
  • wyjątkowo inteligentny i pojętny
  • tolerancyjny wobec innych psów
  • świetny sportowiec


Zdrowie rasy border collie

Border collie to rasa relatywnie zdrowa. Miewa jednak skłonności do chorób oczu – anomalii oka collie (tzw. CEA) polegającej na niedorozwoju naczyniówki oka i postępującego zaniku siatkówki (PRA). Zdarzają się dysplazja stawów biodrowych i łokciowych oraz schorzenia neurologiczne. Border collie wykazują także nadwrażliwość na ivomec i środki stosowane przy narkozie. Zbyt intensywny, obciążający trening rozpoczęty zbyt wcześnie może być przyczyną licznych problemów z układem ruchu.

border collie
border collie | fot. Shutterstock

Żywienie

Dla pełnego energii border collie odpowiednia będzie karma dla psów aktywnych. Do samodzielnie przygotowywanego menu trzeba dodawać preparaty wapniowo-witaminowe zawierające składniki chroniące stawy. Podczas intensywnych treningów lub ciężkiej pracy należy zwiększyć ilość pożywienia.

Pielęgnacja

Psa rasy border collie wyczesujemy raz w tygodniu, używając grzebienia z obrotowymi zębami, gęstej metalowej szczotki i tzw. filcaka, który służy do rozczesywania kołtunów. W okresie intensywnego linienia czynności pielęgnacyjne trzeba wykonywać codziennie. Border collie kąpiemy w miarę potrzeby w szamponie, np. z dodatkiem olejku norkowego. Przed suszeniem można użyć płynu antystatycznego lub środka chroniącego sierść przed nadmiernym zmiękczeniem.

border collie
border collie | fot. Shutterstock

Akcesoria

Border collie powinien być wyprowadzany w wygodnej obroży lub w dopasowanych szelkach typu guard oraz na tradycyjnej smyczy. Na leśne przechadzki warto zabierać ze sobą długą linkę, która zapewni psu swobodę i bezpieczeństwo.

Posłanie dla psa tej rasy powinno być na tyle duże, by czworonóg mógł się na nim wygodnie rozciągnąć. Przydatna bywa także klatka kennelowa, która u border collie znacznie ułatwia odpoczynek i pozwala na zabezpieczenie psa podczas wystaw czy zawodów sportowych. Zabawki dla psa tej rasy powinny być różnorodne. Sprawdzą się tu rozmaite piłki o różnej twardości, szarpaki, gumowe gryzaki i frisbee.



Historia rasy border collie

Border collie został wyhodowany do ciężkiej pracy w każdych warunkach pogodowych. Jego przodkowie wywodzą się od psów Rzymian, które towarzyszyły legionom w czasie podboju Brytanii. Duże, masywne czworonogi wykorzystywano wówczas do ochrony inwentarza. Po upadku Imperium Rzymskiego na Wyspy Brytyjskie dotarli wikingowie, a wraz z nimi psy w typie szpiców, używane do wypasania stad. Po skrzyżowaniu ich z miejscowymi czworonogami pojawiły się zwierzęta mniejsze, lżejsze i bardziej zwinne. Uważa się je za przodków angielskich ras pasterskich.

Pierwsze wzmianki o pracujących owczarkach datują się na 943 rok. W książce Johannesa Caina pochodzącej z 1573 roku znajduje się opis psów w typie border collie, które nie tylko wypasały bydło, ale również pędziły je na targ. Począwszy od XV wieku, rosła liczba zwierząt w gospodarstwach, a wraz z nią zapotrzebowanie na owczarki. Powstało wówczas wiele lokalnych odmian psów, dostosowanych do warunków i rodzaju wykonywanych zadań, a nawet wyspecjalizowanych w pracy z określoną rasą owiec.

border collie
border collie | fot. Shutterstock

Ważnym sprawdzianem ich umiejętności były organizowane od 1873 roku sheepdog trials, podczas których psy miały za zadanie przepędzić owce, gęsi lub kaczki trasą z przeszkodami i wprowadzić je do zagrody. Pasterz mógł wydawać komendy słowne lub gwizdać. Duży wpływ na wizerunek współczesnych border collie miał przedstawiciel rasy o imieniu Old Hemp, którego wygląd posłużył do stworzenia wzorca. Był on też doskonałym psem użytkowym, a rekordowe wyniki, które uzyskał na sheepdog trials, nie zostały pobite do końca jego życia.

W 1906 roku powstało International Sheepdog Society (ISDS, Międzynarodowe Stowarzyszenie Psów Pasterskich). Jego zadaniem miało być rozwijanie wrodzonych predyspozycji rasy, a ich sprawdzianem – regularnie organizowane sheepdog trails. Oficjalną nazwę „border collie” nadał rasie James Reid w 1916 roku. Pierwszy jej człon nawiązuje do regionu położonego między Anglią i Szkocją, zwanego Border Country, gdzie ukształtował się typ bordera zbliżony do współczesnego. Słowo „collie” w dialekcie celtyckim oznacza coś czarnego i użytecznego.

Border zagania owce
border collie | fot. Shutterstock

Początkowo ISDS nie zgadzało się, aby border collie został uznany za psa wystawowego, obawiając się, że wpłynie to niekorzystnie na jego walory użytkowe. Przystano na to dopiero w 1976 roku. Pierwsze wnioski na wystawowego championa przyznano przedstawicielowi tej rasy w 1982 roku na wystawie Crufts w Wielkiej Brytanii.

Border collie w Polsce

Do Polski owczarki border collie trafiły w połowie lat 90. XX wieku, jednak prawdziwy boom na tę rasę zaczął się około piętnaście lat temu. W tych samych latach do Polski zostały sprowadzone: czarno-biała Zory Of Thoroughbred z Holandii oraz tricolor Ch.Pl Igor’s Excellent Erti Duke Of Agility z Danii. Te dwa border collie wywarły olbrzymi wpływ na wiele polskich hodowli, które ukierunkowane były na sport.

Obecnie border collie to rasa niezwykle popularna w Polsce. Początkowo psy tej rasy trafiały w ręce osób planujących karierę sportową, jednak moda sprawia, że coraz częściej trafiają do domów, które nie spełniają wymagań użytkowych tej rasy i nie potrafią poradzić sobie z odpowiednim wychowaniem border collie.



Wzorzec rasy border collie

Border collie – grupa I FCI, sekcja 1, nr wzorca 297

  • Kraj pochodzenia: Wielka Brytania
  • Charakter: pies o dużym temperamencie, wesoły, silny i wytrzymały; bardzo przywiązany do właściciela, uległy i oddany, zaborczy w okazywaniu uczuć; przyjacielski i łagodny, nie sprawdzi się jako stróż
  • Wielkość: idealna wysokość psów w kłębie 53 cm, suki nieco mniejsze
  • Waga: 15-20 kg
  • Szata: występuje w dwóch odmianach: półdługowłosej i krótkowłosej – w obu przypadkach włos okrywowy gęsty i dosyć twardy, podszerstek miękki i gęsty; u odmiany z dłuższym włosem występuje obfita kryza na szyi, portki na udach i pióro na ogonie; na kufie, uszach i przedniej części kończyn sierść krótka i gładka
  • Maść: dopuszczalne różne umaszczenia (biel nie powinna przekraczać 30 proc. powierzchni ciała psa)
  • Długość życia: 13-15 lat
  • Odporność na warunki atmosferyczne: odporny
  • Koszty utrzymania: 100-150 zł miesięcznie
  • Cena psa z rodowodem: 1500-3500 zł

Pełen wzorzec FCI obowiązujący w Związku Kynologicznym w Polsce (pdf)



Ciekawostki o rasie border collie

W obrębie rasy border collie wyróżnia się dwa typy – sportowy i show, które znacząco się różnią. Psy w typie sportowym są lżejsze, ogromnie zmotywowane do pracy, a przy ich hodowli zwraca się szczególną uwagę nie na wygląd, a na charakter i użytkowość. Zdarza się, że „pracujące” border collie mają krótką, mało obfitą sierść i tak daleko odbiegają od wzorca, że czasem ciężko odróżnić je od kundelków.

border collie
border collie | fot. Shutterstock

Linia show (wystawowa) to psy cięższe, bardziej kudłate, hodowane przede wszystkim ze względu na wygląd. Często okazuje się, że nie mają one zbyt wielkiej motywacji do pracy i nie radzą sobie tak dobrze w sportach jak pracujące border collie.

border collie
border collie | fot. Shutterstock

Border collie i owczarek australijski to dwie rasy, które często się ze sobą myli. Border jest zazwyczaj lżejszy i bardziej wydłużony od owczarka australijskiego i najczęściej występuje w umaszczeniu czarno-białym. Dopuszcza się jednak wszystkie umaszczenia poza przewagą bieli, bywają więc border collie trójkolorowe i marmurkowe.

Australijczyk (który wbrew nazwie pochodzi z Ameryki) jest mocniejszy, bardziej zwarty i nierzadko obdarzony szczątkowym ogonem. Często występuje u niego maść marmurkowa. Zdarza się też maść bez podpalań. Poza tym borderki mogą być krótkowłose. Najbardziej różni je jednak styl pracy pasterskiej. Border collie cechuje tzw. silne oko, w związku z tym bywa, że i w życiu codziennym czasem się czają. Aussie pracują tak jak większość owczarków, posługując się raczej szczypaniem i poszczekiwaniem.