Rasy

Owczarek kaukaski stojący w zimowym pejzażu

OWCZAREK KAUKASKI

Owczarek kaukaski to olbrzymi, pokryty gęstym, grubym futrem pies, którego zadaniem jest ochrona terenu. Nie przejawia zbyt dużego zainteresowania współpracą z ludźmi, jest samodzielny i niezależny. Bywa agresywny, wskazana jest więc wczesna, intensywna socjalizacja. Nie nadaje się do mieszkania w bloku ani domku z małym ogródkiem.

Charakter

Owczarek kaukaski to imponujący, masywny pies o mocnej budowie i silnym umięśnieniu. Zwłaszcza rosły, kudłaty samiec przywodzi na myśl niedźwiedzia. Owczarki kaukaskie są wierne i przywiązane do właściciela, przyjaźnie nastawione do wszystkich domowników. Mają silnie rozwinięty instynkt posiadania i każdy intruz, jaki pojawi się na ich terenie, zostanie zaatakowany i przepędzony.

W obcym miejscu powinny zachowywać się spokojnie i z dużą rezerwą, ale nigdy bojaźliwie. Nadmierna agresja wcale nie świadczy o odwadze, a raczej o braku pewności siebie.

Portret owczarka kaukaskiego
fot. Shutterstock

Kaukazy to psy niehałaśliwe. Są bardzo czujne i reagują na najmniejszy szmer. Opanowane i spokojne, trudno wyprowadzić je z równowagi. Równocześnie są to psy bardzo dumne, mają silny, niezależny charakter z dużym poczuciem własnej godności. Przez wieki pracowały samodzielnie, strzegąc stad owiec lub bydła przed wilkami i niedźwiedziami. Taka praca ukształtowała ich osobowość i nie można wymagać, aby całkowicie podporządkowały się woli człowieka. Z tymi psami trzeba się zaprzyjaźnić i traktować je po partnersku, tylko wtedy pozwolą właścicielowi na objęcie przywództwa w stadzie.

Umiejętności

Zarówno na Kaukazie, jak i na Uralu od dawna używa się psów do pilnowania wypasanych zwierząt. Te predyspozycje do stróżowania u owczarków kaukaskich nie zanikły z czasem. Nadal są to psy, których powołaniem jest stróżowanie, jeśli nie stad, to dużego terenu. W tym się najlepiej czują i sprawdzają.

Szczenię owczarka kaukaskiego siedzące na piasku
fot. Shutterstock
Szkolenie i wychowanie

Kaukazy od chwili urodzenia powinny mieć bliską więź z człowiekiem i czuć, że są kochane. Muszą mieć swój kojec, który będzie dla nich azylem, ale nie mogą być izolowane od rodziny. Traktowanie psa jedynie jak „alarmu na złodzieja” spowoduje, że stracimy z nim kontakt, doprowadzimy do zniekształcenia naturalnych cech i nad takim psem będzie nam niesłychanie trudno zapanować.

Szczeniak owczarka kaukaskiego stojący na trawie
fot. Shutterstock

Panuje powszechny i krzywdzący pogląd, że kaukazy są mało inteligentne i nie można ich szkolić. Nie jest to prawda. Mają doskonały węch i dlatego w Rosji używa się ich do wykrywania narkotyków. Trzeba tylko pamiętać, aby naukę rozpoczynać jeszcze ze szczeniakiem. Szczenięta powinny być przyzwyczajone do ruchu miejskiego i przebywania między ludźmi. Nie powinno się rozbudzać nadmiernej agresji, odpowiednią jej porcję mają zakodowaną i pogłębioną przez setki lat specyficznej pracy.

Dla kogo ta rasa

Owczarki kaukaskie nie są psami dla laików. Mają opinie trudnych w prowadzeniu i wymagają doświadczonego przewodnika. Kaukazy nie wymagają ogromnych przestrzeni do biegania, potrzebują jedynie tyle ruchu, ile jest konieczne do utrzymania dobrej kondycji. Nie powinny być trzymane w miejskich blokowiskach – są rasy, które naprawdę lepiej się do tego nadają. Mają obfitą szatę, bo przystosowały się do życia w niższych temperaturach i najlepiej czują się na wybiegu.

Wady i zalety

Wady
  • ma duże skłonności do dominacji i agresji
  • niezależny i uparty
  • wymaga doświadczonego przewodnika
Zalety
  • właściwie wychowany jest niezwykle oddany swojej rodzinie
  • doskonały, nieprzekupny stróż
  • zdrowy i odporny
  • ekonomiczny w utrzymaniu (jak na tak dużego psa)

Zdrowie

Owczarki kaukaskie odznaczają się dobrym zdrowiem i odpornością na choroby. Jak wiele większych ras mogą być narażone na dysplazję stawów, jak również na rozszerzenie i skręt żołądka.

Suka owczarka kaukaskiego ze szczeniętami w studio
fot. Shutterstock
Żywienie

Nie są kosztowne w utrzymaniu. Żyjąc wysoko w górach, często same musiały zdobywać pożywienie, nauczyły się więc oszczędzać energię i wystarczają im stosunkowo niewielkie ilości karmy. Dzienna porcja powinna być rozłożona na dwa posiłki, gdyż zmniejsza to ryzyko niebezpiecznego dla życia psa skrętu żołądka.

Pielęgnacja

Kaukazy w większości mają włos niezbyt długi, bardzo obfity w gęsty, jaśniejszy podszerstek. Owczarka kaukaskiego należy przynajmniej raz w tygodniu przeczesać, a będzie wyglądał czysto i schludnie. Jedynie w okresie linienia szczotkowanie powinno być codziennym zabiegiem pielęgnacyjnym. Pielęgnowanie okrywy psa nie tylko oczyszcza jego skórę z brudu, kurzu i wypadającej sierści, lecz pobudza także krążenie krwi i wzmacnia więź między właścicielem a psem.

Szczenię owczarka kaukaskiego leżące w trawie
fot. Shutterstock

Owczarka kaukaskiego kąpiemy tylko sporadycznie, w razie potrzeby. Do kąpieli używajmy wyłącznie szamponów przeznaczonych dla psów. Kaukaza najlepiej kąpać w ciepły dzień, tak aby można było umyć go na dworze, gdyż kąpiel w wannie takiego olbrzyma może nastręczyć problemów. Po kąpieli należy pamiętać, aby wytrzeć psa ręcznikiem i pozwolić mu się otrzepać. Dobrze jest psa wyszczotkować – mokry włos jest bardziej elastyczny i mniej się łamie.

Bardzo istotne jest, aby kaukaza przyzwyczajać do zabiegów pielęgnacyjnych od szczeniaka, ponieważ jeśli to zaniedbamy, możemy potem mieć poważny problem, aby nakłonić psa do poddania się takim zabiegom!

Akcesoria

Do szczotkowania owczarka kaukaskiego najlepiej używać szczotki o twardym włosiu. Najpierw szczotkujemy psa pod włos – najlepiej, jeśli leży on przy tym na boku – potem czeszemy grzebieniem. Najlepszy do tego celu jest duży grzebień z rza­dkimi (rozstawionymi mniej więcej co pół centymetra), długimi zęba­mi.

Poza okresami linienia, grze­bienia należy używać dość ostro­żnie. Rozczesujemy nim tylko miękki, łatwo spilśniający się włos za uszami, kryzę, pióra na łapach i ogonie oraz portki. Tułów czeszemy tylko szczotką, aby nie wyrywać podszerstka.

W okresie linienia do wyczesywania całego psa przyda się, oprócz grzebienia, szczotka typu pudlówka (większa, o dłuższych drutach i większym ich rozstawie), ewentualnie furminator dla dużych psów.

Historia

Owczarki kaukaskie to jedna z najstarszych ras. Pochodzą z Kaukazu, gdzie są znane od wieków. Należą do grupy psów dogowatych pochodzących z centralnej Azji, których przodkiem był mastif tybetański. Są dowody na to, że psy tego typu były znane już przed 6000 lat w Mezopotamii.

Od ponad 600 lat, na dużych wysokościach, dochodzących do 5500 m n.p.m., w górach Kaukazu i na Uralu owczarki strzegą stad przed drapieżnikami i złodziejami. W dawnych czasach do stróżowania używano tylko psów, suki żyły w osadach i były przeznaczone jedynie do rozrodu. Często kaukazów nie kojarzono między sobą, ale dodawano obcej krwi i później selekcjonowano szczenięta. Najsilniejsze i najodważniejsze wykorzystywano w dalszej hodowli.

Owczarek kaukaski stojący na dróżce
fot. Shutterstock

Dawno temu, gdy psy musiały walczyć z drapieżnikami, często traciły uszy. Aby zapobiec ich kaleczeniu, dokonywano zabiegu usuwania całej małżowiny. Dziś w większości krajów zakazano tego zabiegu, a zresztą kaukazy nie mają obecnie zbyt wielu okazji, by walczyć z drapieżnikami.

Owczarki kaukaskie potrafią dostosować się do różnych warunków klimatycznych i terenowych. Rosjanie opisują masywny, krępy typ gruziński i znacznie smuklejszy azerbejdżański, pochodzący z południa w pobliżu granicy irańskiej. Na południowym Wschodzie, w krainie leżącej pomiędzy Większym Kaukazem a Morzem Kaspijskim, możemy spotkać mniejszego owczarka o lekko kanciastych liniach, a na tureckim pograniczu potężnego kangalijczyka. Najbardziej pożądanym i poszukiwanym typem jest gruziński o przeważnie długiej szacie i szarym, wilczastym umaszczeniu.

Portret owczarka kaukaskiego
fot. Shutterstock

Do drugiej wojny światowej owczarki kaukaskie pozostawały nieznane poza swoją ojczyzną. Prawdopodobnie pierwsze egzemplarze trafiły do Niemiec jeszcze w latach wojennych, jednak oficjalnie uważa się, że sprowadzono je do byłego NRD w roku 1964. Podobno kaukazów używano do pilnowania Muru Berlińskiego.

Obowiązujący w Europie standard rasy zgłosiła do FCI Holandia, chociaż kaukazy były tam nieliczne. Lata 80. przyniosły znaczny wzrost popularności tych psów. Rozpowszechniły się w RFN, byłej Czechosłowacji, na Węgrzech, we Francji i we Włoszech. Do Polski pierwsze egzemplarze przyjechały z Niemiec pod koniec lat 70. i szturmem zdobyły serca wielu miłośników psów.

Wzorzec

Owczarek kaukaski – grupa II FCI, sekcja 2.2, nr wzorca 328
  • Pochodzenie: Rosja
  • Charakter: zrównoważony, pewny siebie, nieustraszony, niezależny; przywiązany do właściciela, doskonały stróż
  • Wielkość: psy – wzrost pożądany to 72-75 cm, a minimalny 68 cm; suki – wzrost pożądany to 67-70 cm, a minimalny 64 cm
  • Waga: psy – minimum 50 kg; suki – minimum 45 kg
  • Szata: włos prosty, gruby i obfity; istnieją trzy odmiany: długowłosa – z kryzą, frędzlami, portkami i puszystym ogonem; krótkowłosa – o gęstej, krótkiej sierści (nie krótszej niż 5 cm); pośrednia – o długiej sierści, ale bez kryzy, frędzli i portek
  • Maść: od piaskowej do rudej, biała, łaciata, różne odcienie wilczastej, pręgowana; niedopuszczalna jest tylko maść jednolicie czarna, błękitna (z szarym nosem) i wątrobiana
  • Długość życia: 10-11 lat
  • Podatność na szkolenie: niewielka, to pies niezależny
  • Aktywność: spokojny, nie wymaga wiele ruchu, ale w trakcie ataku jest bardzo szybki
  • Koszty utrzymania: 150-200 zł miesięcznie
  • Odporność: bardzo odporny; sporadycznie zdarza się dysplazja
  • Możliwość nabycia szczeniaka: nie ma problemu z nabyciem w Polsce
  • Cena psa z rodowodem: 1000-4000 zł

Ciekawostki

W Warszawie do dziś krąży anegdota o tym, jak to pewien pan kupił na Stadionie Dziesięciolecia (w latach 1989–2008 wykorzystywany jako największe targowisko w Europie, tzw. „Jarmark Europa”) od handlarza zza wschodniej granicy zwierzę, które miało być szczeniakiem owczarka kaukaskiego, a okazało się… małym niedźwiadkiem.