OWCZAREK ŚRODKOWOAZJATYCKI

Owczarek środkowoazjatycki to duży, muskularny pies o dość krótkiej sierści z grubym podszerstkiem. Pewny siebie, zdecydowany, czujny, aczkolwiek z dość wysokim progiem pobudzenia. Nie jest pozbawiony agresji. Ma doskonałe predyspozycje do ochrony terenu. Nie poleca się trzymania go w mieszkaniu.

 

Charakter

Owczarek środkowoazjatycki, zwany też ałabajem lub wołkodawem (czyli dławicielem wilków), to potężnie zbudowany molos w typie górskim. Nie ma górnej granicy wzrostu ani wagi psa tej rasy, choć zwierzak powinien być harmonijnie zbudowany. Powinien też pozostać psem sprawnym i zwinnym. Zdarzają się psy o wzroście ok. 90 cm, ale bywa to opłacone zaburzoną harmonią budowy. Najczęściej suki nie przekraczają 75 cm w kłębie, samce zaś 80 cm.

pPortret CAO z profilu
fot. Shutterstock

Azjata to doskonały stróż i obrońca. Nie szczeka dużo. Odzywa się tylko wtedy, gdy uzna, że bez tego się nie obejdzie. To typ ochroniarza – nieustraszonego, niezauważalnego i skutecznego w obronie. Ałabaj nie odpuści, dopóki nie przegoni lub nie unieszkodliwi intruza.

Zupełnie inaczej ma się sprawa, gdy na teren azjaty wkracza przyjaciel właściciela. Zasada jest prosta: kto jest z panem czy panią, jest po naszej stronie. Taki gość jest witany jak najlepszy znajomy. Przyjaznego podszczypywania, oblizywania i popychania nie sposób wtedy uniknąć.

Wobec własnego stada owczarek środkowoazjatycki jest bardzo czuły i opiekuńczy. Kocha „swoje” dzieci i czuje się za nie odpowiedzialny. Bezkonfliktowo układa się także życie azjaty z innymi domowymi zwierzętami. Owczarek traktuje je jako część stada podlegającego jego pieczy. Jest jak starszy brat. Nie oznacza to w żadnym razie, że ałabaj jest słaby. W stadzie psów jest dominantem. Gdy samce wyznaczą spośród siebie przywódcę, każdy musi to respektować. Walki o władzę trwają krótko i najczęściej są niegroźne, kończą się w momencie ustąpienia przeciwnika.

Umiejętności

Owczarki środkowoazjatyckie do dziś pilnują w swojej ojczyźnie pasących się stad. To nieocenieni stróże obejść zagrożonych atakiem drapieżników – wilków czy niedźwiedzi. Ałabaj na straży jest jak sfinks – nie do ruszenia. Rzadko zdarza się pogoda, która zagoni je do budy.

CAO pilnujący tabunu koni
fot. Shutterstock

Terytorium owczarka środkowoazjatyckiego to miejsce święte. Przy wzroście i skoczności ałabaja półtorametrowe ogrodzenie to pestka, ale azjata nie czuje potrzeby, żeby to osobiście sprawdzać. Woli pozostać u siebie, gdzie czuje się gospodarzem odpowiedzialnym za bezpieczeństwo powierzonego mu „stada”. Zazwyczaj wybiera sobie jakiś punkt, z którego spokojnie, jakby zamyślony, obserwuje otoczenie. Tak na wszelki wypadek, gdyby pojawił się intruz. Kiedy na terenie znajdzie się potencjalny wróg, CAO zamienia się w wojownika. Nie spocznie, dopóki istnieje zagrożenie naruszenia bezpieczeństwa terenu. Sytuacja zmienia się, gdy intruz „poda tyły”. Według azjaty nie ma potrzeby gonić intruza, gdy ten się wycofuje.

Szkolenie i wychowanie

W przypadku tej rasy niezwykle ważna jest socjalizacja, chyba że wykorzystujemy psa w tradycyjnej roli, to znaczy jako strażnika stad pasących się na ogromnych przestrzeniach – co jednak w naszych warunkach raczej się nie zdarza. Nawet pies pilnujący terenu powinien być jednak zaznajomiony z otoczeniem – w przypadku tej rasy to absolutnie nie zaszkodzi w spełnianiu naturalnej dla niego funkcji stróża!

CAO leżący na drodze
fot. Shutterstock

Oddanie, uległość wobec lidera i inteligencja to cechy, dzięki którym wiele osób uważa ałabaja za idealnego psa rodzinnego. Opieka nad nim musi opierać się na wzajemnym zaufaniu i zrozumieniu. Nie należy wymagać od azjaty ślepego posłuszeństwa, jednak należy od początku ustalać odpowiednie z nim relacje, aby nie pojawiły się poważne problemy w momencie, gdy pies będzie dojrzewał.

Nie znaczy to jednak, że należy stosować zimny wychów i prowadzić go ostro. Połączenie konsekwencji i jasno określonych wymagań z odpowiednią dawką miłości i czułości sprawią, że azjata będzie się czuł szczęśliwym i spełnionym psem.

Dla kogo ta rasa

Psy tej rasy potrzebują wolnej przestrzeni. Cenią sobie swobodę, poza tym wymagają czegoś, czego mogą pilnować – jeśli nie stada, to przynajmniej terenu i bezpieczeństwa domowników. Właścicielem azjaty powinna być osoba, która ma już doświadczenie w układaniu psów, jest stanowcza, zrównoważona i nienerwowa. Nie jest to pies dla osób słabych psychicznie i niekonsekwentnych.

Wady i zalety

Wady
  • niezależny
  • ma tendencje do dominacji
  • przejawia agresję wobec obcych ludzi i psów
  • wymaga doświadczonego przewodnika
  • nie nadaje się do trzymania w mieszkaniu
Zalety
  • bardzo lojalny i oddany rodzinie
  • czuły i opiekuńczy wobec słabszych członków stada
  • prawidłowo ułożony jest wspaniałym towarzyszem rodziny
  • doskonały stróż, nie wymaga szkolenia w tym kierunku
  • nie wymaga dużo ruchu i zajęcia
  • łatwy w pielęgnacji

Zdrowie

Owczarki środkowoazjatyckie to generalnie psy bardzo zdrowe i odporne. Mogą jednak cierpieć na zaburzenia jelitowe, choroby układu kostnego, dysplazję stawów biodrowych, osteochondrozę oraz artrozę kręgosłupa.

Portret CAO z profilu w trawie
fot. Shutterstock
Żywienie

Do żywienia azjaty należy przykładać odpowiednio dużą wagę, zwłaszcza w początkowej fazie rozwoju. Psy tej rasy bardzo dobrze wykorzystują pokarm i nie należy ich przekarmiać. Może to prowadzić do problemów, takich jak trudności w poruszaniu się, zapadnięty grzbiet, rozpłaszczone łapy itp. Lepiej azjatę trzymać nieco za chudo niż go „zapaść”.

Młody pies powinien dostawać pokarm wartościowy, zapewniający wszystkie istotne dla rozwoju składniki. U dorosłego psa dzienną dawkę warto rozkładać na dwie porcje, aby zmniejszyć ryzyko rozszerzenia i skrętu żołądka. Dobrym pomysłem dla tej rasy jest dieta typu BARF (RAW).

Pielęgnacja

Pielęgnacja ałabaja, szczególnie osobników krótkowłosych, nie nastręcza kłopotów. Wystarczy wyszczotkować go raz na jakiś czas (np. raz na tydzień-dwa), choć warto robić to częściej w okresie linienia. Kąpiemy psa jedynie w razie potrzeby. Jeśli nasz CAO nie ma możliwości chodzenia po twardszym podłożu, należy sprawdzać co jakiś czas stan jego pazurów i w razie potrzeby je skrócić.

Portret CAO z profilu
fot. Shutterstock

Pamiętajmy o tym, aby do zabiegów pielęgnacyjnych przyzwyczajać psa od szczeniaka. Jeśli to zaniedbamy, możemy potem mieć poważny problem, aby nakłonić do nich dorosłego, silnego psa. Zabiegi pielęgnacyjne są istotne nie tylko dla zdrowia czworonoga, ale też są jednym ze sposobów budowania relacji. Pies powinien się im podporządkować, ale równocześnie warto budować miłe skojarzenia (szczególnie z czesaniem) tak, aby nie była to tylko przykra konieczność, lecz chwile przyjemne zarówno dla człowieka, jak i psa.

Akcesoria

Do pielęgnacji azjaty przydadzą się dwie szczotki – jedna z włosia lub luźno rozstawionych metalowych zębów, służąca do szczotkowania, a druga z metalowych drucików bez kulek, do rozczesywania gęstego podszerstka.

Historia

Tysiące lat temu, wśród pastwisk Uzbekistanu, Turkmenii i Tadżykistanu, narodził się pies jak lew – ałabaj. Ten potężny stróż stad pracował w pogodę i niepogodę, na równinach i w międzygórskich dolinach, niezłomny i zrównoważony, zawsze gotowy do obrony swojego stada.

CAO
fot. Hodowla owczarków środkowoazjatyckich „Olbrzym z Mazur”

Przez stulecia hodowli jedynym kryterium selekcji stanowiła użytkowość. Hodowcy kojarzyli owczarki środkowoazjatyckie, dobierając najsilniejsze i najodważniejsze osobniki. Wzorzec rasy powstał stosunkowo niedawno i nadal jest poprawiany. Niemal w każdym rodowodzie znaleźć można psiego „aborygena”, czyli psa wpisanego do księgi wstępnej, często zabranego bezpośrednio ze stepów i górskich pastwisk.

fot. Shutterstock

Ze względu na swoją naturę, ałabaje stają się coraz popularniejsze wśród polskich hodowców. Pierwsze trafiły do Polski na przełomie lat 80. i 90. XX w., ale prawdziwy szał na tę rasę wybuchł w drugiej połowie lat 90. Obecnie rasa ma już ugruntowaną pozycję w naszym kraju.

Wzorzec

Owczarek środkowoazjatycki – grupa II FCI, sekcja 2.2, nr wzorca 335
  • Pochodzenie: Rosja, obszar Azji Środkowej
  • Charakter: pewny siebie, zrównoważony, dumny i niezależny; psy te są bardzo odważne, charakteryzują się dużą zdolnością do pracy, wytrzymałością i naturalnym instynktem terytorialnym
  • Wielkość: psy – nie mniej jak 70 cm; suki – nie mniej jak 65 cm
  • Waga: psy – nie mniej jak 50 kg; suki – nie mniej jak 40 kg
  • Szata: gęsta, twarda, prosta, z obfitym podszerstkiem; na głowie i przednich stronach nóg krótka i gęsta; na kłębie włos często dłuższy; włos okrywowy może być krótki lub dłuższy, w zależności od jego długości wyróżnia się dwie odmiany: o włosie krótkim (3-5 cm), jednakowym na całym ciele, i o włosie dłuższym (7-10 cm), tworzącym kryzę, pióra za uszami, na ogonie i tylnych stronach kończyn przednich, oraz portki
  • Maść: dowolna, z wyjątkiem genetycznie błękitnej lub czekoladowej we wszelkich kombinacjach oraz płaszczowej (czarno rudej)
  • Długość życia: 12-15 lat
  • Podatność na szkolenie: umiarkowana, jest samodzielny i ma tendencje do dominacji
  • Cena psa z rodowodem: 2000-3500 zł

Ciekawostki

W ojczyźnie rasy samce wykorzystywano także do tradycyjnych walk psów. Należy podkreślić, że w tych walkach psy nie walczyły na śmierć i życie, lecz do momentu uzyskania przewagi jednego z przeciwników. Zwycięzcy „zapaśnicy” byli często podziwiani i hołubieni, co w praktyce oznaczało, że podawano im najlepszy pokarm.