OWCZAREK AUSTRALIJSKI (TYP AMERYKAŃSKI) - Rasy psów - PSY.pl - portal o psach

Rasy

Stojąca na drodze suczka aussie

OWCZAREK AUSTRALIJSKI (TYP AMERYKAŃSKI)

Średniej wielkości, dość krzepki pies pasterski, a obecnie do towarzystwa i psich sportów. Pokryty gęstą, bujną, prostą lub lekko falistą sierścią. Bardzo aktywny, energiczny, potrzebuje zajęcia i dużo ruchu. Inteligentny, dobry pies do szkolenia.

Charakter

Pierwotnie aussie, jak wiele psów wiejskich, miał nie tylko zaganiać zwierzęta, ale i pilnować dobytku. Wzorzec charakteryzuje go jako „pracującego psa o silnym instynkcie pasterskim i stróżującym”. Ów instynkt spotyka się częściej w liniach użytkowych – pochodzące z nich psy są nieufne wobec obcych. Za to wiele osobników z linii show ma otwarte, ufne usposobienie.

Czekoladowy aussie szalejący w wodzie
fot. Shutterstock

Niezależnie od linii, australijczyki są zwykle doskonałymi towarzyszami dzieci. Dobrze dogadują się także z innymi psami w stadzie i domowymi zwierzętami. Pobratymców też zazwyczaj nie zaczepiają; jeśli już pojawiają się konflikty, to na tle pilnowania jedzenia czy zabawek.

Inaczej niż dzieje się to w wielu rasach, aussie z linii pracujących niekoniecznie są bardziej aktywne niż te z linii show – na ranczach nie potrzebowano psa hiperaktywnego. Z drugiej strony, wiele wystawowych australijczyków natura obdarzyła silnymi popędami. Niektóre zadowolą się dłuższymi spacerami, inne to urodzeni pracoholicy!

Umiejętności

Początkowo hodowano aussie jako psy do owiec, ale dziś w swojej ojczyźnie pasą głównie  bydło. Muszą zatem być twardsze niż psy owczarskie. Ich sposób działania jest typowy dla owczarków kontynentalnych, a inny niż border collie i kelpie – pracują w pozycji wyprostowanej, blisko zwierząt, cechuje je tzw. luźne oko (w przeciwieństwie do border collie, które wykazują tzw. silne oko), a w pracy pomagają sobie czasami szczekaniem lub ugryzieniem w pęcinę czy nos.

Blue merle aussie biegnący z zabawką w pysku
fot. Shutterstock

Aussie jest aktywnym, inteligentnym psem, obdarzonym dużą chęcią do pracy i współpracy z człowiekiem. Jako zwierzak wszechstronny i wysoce podatny na szkolenie dobrze się sprawdza w różnych dziedzinach: pasterstwie, posłuszeństwie sportowym, agility, ratownictwie itp. Świetnie nadaje się na towarzysza konnych czy rowerowych wypraw.

Szkolenie i wychowanie

Warto zaznaczyć, ze aussie nie jest i nigdy nie był psem obrończym. Tylko nielicznych przedstawicieli rasy szkoli się do obrony. Australijczyki źle znoszą twardą rękę i tradycyjne metody szkolenia, oparte na przymusie i wielokrotnym powtarzaniu ćwiczeń. Najlepiej rozwiną swój potencjał podczas szkolenia pozytywnego.

Dla kogo ta rasa

Choć owczarek australijski jest łatwy do ułożenia, nie nadaje się dla każdego. Problemy mogą sprawiać wysoka potrzeba aktywności i nieufność niektórych osobników. Jak wiele psów zaganiających, aussie bywa reaktywny i szczekliwy. Cechy te da się opanować przez odpowiednie szkolenie i prowadzenie psa.

Wady i zalety

Wady
  • bywa nieufny
  • wymaga starannej socjalizacji
  • może być reaktywny i szczekliwy
  • intensywnie linieje
  • na sierści wnosi sporo brudu
Zalety
  • podatny na szkolenie
  • bardzo przywiązany do człowieka
  • można z nim uprawiać sporty
  • ekonomiczny w utrzymaniu
  • dobry towarzysz starszych dzieci

Zdrowie

Owczarki australijskie są generalnie zdrowe i odporne, ale zdarzają się schorzenia o podłożu genetycznym. Najczęściej trapi je zaćma dziedziczna, która może się ujawnić w każdym wieku, znacznie rzadziej – anomalia oczu collie (CEA), sporadycznie – postępujący zanik siatkówki (PRA). Przytrafia się też dysplazja biodrowa i łokciowa, epilepsja, choroby autoimmunologiczne i nowotwory.

Bawiące się szczenięta aussie
fot. Shutterstock

Ponadto u 1/3 aussie występuje mutacja w genie MDR1, odpowiedzialnym za przekraczanie przez niektóre zwiazki chemiczne (np. ivermektynę) bariery krew-mózg. Należy więc uważać z podawaniem niektórych preparatów, np. przeciw świerzbowi. Odpowiedzialni hodowcy badają swoje psy pod kątem dysplazji i chorób oczu.

Żywienie

Większość aussie to łakomczuchy. Wiele z nich posuwa się do kradzieży jedzenia i zbierania śmieci na spacerach. Dobrze przyswajają karmę, dlatego są ekonomiczne w utrzymaniu.

Portre aussie o maści czarny trikolor
fot. Shutterstock
Pielęgnacja

Pielęgnacja owczarka australijskiego nie jest skomplikowana. Wystarczy wyczesać go raz na 10-14 dni, a w okresie linienia – częściej. Nie jest to jednak rasa dla pedantów, ponieważ dwa razy do roku aussie intensywnie linieje. Nie wymaga natomiast częstych kąpieli, gdyż jego sierść ma właściwości samoczyszczące. Miękkie włosy za uszami należy sprawdzać po kąpieli i deszczu, bo łatwo się filcują.

Historia

Wbrew nazwie owczarek australijski ukształtował się na zachodzie… Stanów Zjednoczonych. Przybywający do Ameryki osadnicy już od XVII w. przywozili z sobą owce, a gdzie były owce, tam potrzebne były i owczarki. Dochodziło do  nieuniknionych krzyżówek – w efekcie w każdym regionie wykształcił się swoisty typ psa pasterskiego dostosowany do panujących w nim warunków. W XVIII i XIX w. do Ameryki i Australii emigrowali Baskowie, zabierając z sobą m.in. owczarki pirenejskie.

Owczarki australijskie galopujące w wodzie
fot. Shutterstock

Nazwa „australian shepherd” pojawiła się na przełomie XIX i XX w., gdy do Stanów Zjednoczonych zaczęto sprowadzać z Australii stada merynosów. Owcom towarzyszyli baskijscy pasterze i ich psy. Popularność owczarków australijskich rosła po II wojnie światowej wraz z modą na westernowy styl jazdy konnej. Amerykanie poznali je za sprawą pokazów rodeo i programów telewizyjnych.

Dla promocji rasy najbardziej przysłużył się Jay Sisler, utalentowany treser psów, który występował z nimi na pokazach rodeo w latach 50. i 60. XX w. Jego podopieczni (kilka owczarków australijskich i… greyhound!) potrafili m.in. balansować na cienkich deskach, skakać przez skakankę i wspinać się po drabinach. Wyhodowane przez niego Shorty i Stub – gwiazdy tych pokazów – wystąpiły w dwóch filmach Disneya: „Stub, the Best Cowdog in the West” (Stub, najlepszy pies do bydła na Zachodzie) oraz „Run, Appaloosa, Run” (Biegnij, Appaloosa, biegnij). Shorty jest przodkiem większości współczesnych aussie („australijczyków”).

Portret aussie o maści red merle
fot. Shutterstock

W 1957 r. w Arizonie powstał Australian Shepherd Club of America (ASCA), a w 1966 r. założono International Australian Shepherd Association (IASA), które od lat 70. zaczęło prowadzić rejestr psów. W 1980 r. ASCA wchłonęło rejestry IASA i stało się jedynym klubem rasy.

Wielu członków ASCA sprzeciwiało się uznaniu rasy przez amerykański związek kynologiczny (AKC) z obawy, ze zatraci ona instynkty psa pracującego. Grupa właścicieli aussie założyła więc stowarzyszenie United States Australian Shepherd Association (USASA) starajace się o ich uznanie przez AKC, co nastąpiło w 1993 r. Trzy lata później owczarka australijskiego uznała wstępnie Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI), a w 2007 r. rasa zyskała prawo do interchampionatu. Dziś większość aussie w Stanach Zjednoczonych ma podwójną rejestrację: AKC i ASCA.

Owczarki australijskie w czterech umaszczeniach leżące na białym tle
fot. Shutterstock

Owczarki australijskie cieszą się bardzo dużą popularnością w swej ojczyźnie a ich popularność na świecie ciągle rośnie. Do Polski pierwsza suczka przyjechała w 1995 r., a pierwsza zarejestrowana w ZKwP – cztery lata później. Pierwszy polski miot przyszedł na świat w 2003 r.

Wzorzec

Owczarek australijski (typ amerykański) – grupa I FCI, sekcja 1, nr wzorca 342
  • Pochodzenie: Stany Zjednoczone
  • Charakter: pies aktywny, inteligentny, chętny do współpracy z człowiekiem, czujny; niektóre osobniki zachowują dystans wobec obcych, inne są otwarte; wobec obcych psów zazwyczaj niekonfliktowe
  • Wielkość: psy 51-58 cm, suki 46-53 cm
  • Waga: psy 20-30 kg, suki 15-25 kg
  • Szata: półdługa, dwuwarstwowa, prosta lub lekko falista, odporna na warunki atmosferyczne; włos okrywowy średnio twardy; ilość podszerstka zależy od klimatu
  • Maść: czarna, czekoladowa, niebiesko-marmurkowa (blue merle) lub czekoladowo marmurkowa (red merle) – wszystkim mogą towarzyszyć podpalania i białe znaczenia
  • Długość życia: ok. 14 lat
  • Podatność na szkolenie: bardzo duża
  • Aktywność: bardzo wysoka; potrzebuje dużo ruchu i zajęcia umysłowego
  • Koszty utrzymania: 100 zł miesięcznie
  • Odporność / choroby: generalnie rasa zdrowa i odporna; zdarzają się schorzenia o podłożu genetycznym – zaćma, dysplazja biodrowa i łokciowa oraz epilepsja
  • Możliwość nabycia szczeniaka: nie ma problemu
  • Cena psa z rodowodem: 3000-4000 zł

Ciekawostki

W polskiej nazwie rasy występuje dopisek „typ amerykański”. Sugeruje to, że jest to amerykańska odmiana owczarka australijskiego kelpie. Tymczasem psy te wyglądają i pracują inaczej.

Oryginalna nazwa rasy – australian shepherd – na większość języków tłumaczona jest po prostu jako „owczarek australijski” (choć „shepherd” dosłownie oznacza pasterza lub psa pasterskiego, niekoniecznie owczarka), a brzmienie nazwy kelpie pozostawia się oryginalne (bez dopisku „australian shepherd”).