OWCZAREK BELGIJSKI GROENENDAEL

 

Charakter

Owczarki belgijskie groenendaele mają duży temperament i nie lubią bezczynności. Wrażliwe i mocno przywiązane do domowników, potrzebują stałego kontaktu z właścicielem, któremu lubią towarzyszyć przez cały dzień. Jako typowe psy pasterskie, stworzone do wykonywania poleceń, nie powinny być pozostawione samym sobie.

W przypadku młodych zwierząt może to skutkować w przyszłości nadmierną nerwowością, pobudliwością i chęcią dominacji. Już od szczeniaka potrzebują także konsekwentnego wychowania; wymagają prowadzenia twardą ręką, ale w łagodny sposób.

Groenendael skaczący do wody
fot. Shutterstock

Są przyjazne wobec dzieci z „własnego stada”, jednak z powodu swojej ruchliwości powinny kontaktować się z nimi od kontrolą dorosłych. Dobrze układają się ich relacje z domowymi zwierzętami, ale obce samce o silnych charakterach raczej się nie dogadają.

Groenendaele są dobrymi stróżami; czujnymi i z natury nieufnymi, mają silny instynkt terytorialny. Pracują w sposób charakterystyczny dla zaganiaczy – szczekając i biegając wokół, osaczają intruza i zmuszają do zatrzymania, starając się przy tym unikać razów, co bywa często mylnie poczytywane za przejaw tchórzostwa.

Umiejętności

Pierwotnym zadaniem owczarków belgijskich była pomoc przy wypasaniu stad owiec, liczących nawet do 200 sztuk. Praca psów polegała na utrzymywaniu owiec w odpowiednim miejscu na pastwisku i zaganianiu ich do zagrody; czasem trzeba było przepędzić stado na większą odległość. Groenendaele wykorzystywano także do pilnowania gospodarstw, a w czasie obu wojen były psami meldunkowymi.

Obecnie służą w policji, są tropicielami, ratownikami, a nawet przewodnikami niewidomych. Nadają się do wszechstronnego szkolenia, dobrze radzą sobie na kursach posłuszeństwa (PT), IPO (pies obrończy), a także w próbach pasienia. Są mistrzami psich sportów, np. agility, flyballu, frisbee, obedience.

Groenendael siedzący na parkowej ławce
fot. Shutterstock
Szkolenie i wychowanie

Groenendaele to psy o wybitnej pasji do pracy, bardzo pojętne i spostrzegawcze. Chętnie się uczą. Swoją inteligencję potrafią jednak wykorzystać także do unikania ćwiczeń, szczególnie, gdy są monotonne. Trzeba dostarczać im coraz to nowych zajęć, samo bieganie za piłką nie wystarczy.

Nie znoszą przymusu – aby dobrze pracować, muszą się przy tym świetnie bawić. Szczenięta potrzebują wczesnej socjalizacji z ludźmi, psami i innymi zwierzętami, powinny też poznawać różne nietypowe sytuacje.

Dla kogo ta rasa

Są odpowiednie dla ludzi aktywnych, uprawiających sporty, lubiących długie spacery i pracę z czworonogiem. Właściciel powinien mieć doświadczenie w wychowywaniu psów, być stanowczy i zrównoważony.

Wady i zalety

Wady
  • wymaga dużo ruchu i uwagi
  • źle wychowany może być nadpobudliwy i wykazywać skłonności do dominacji
Zalety
  • bardzo przywiązany do rodziny
  • inteligentny, nadaje się do wszechstronnego szkolenia
  • doskonały do uprawiania psich sportów
  • dobry, czujny stróż

Zdrowie

Są psami odpornymi i długowiecznymi; często dożywają 14-16 lat. Mogą wystąpić u nich predyspozycje do dysplazji stawów biodrowych (w Polsce do uzyskania praw hodowlanych nie ma obowiązku wykonywanie prześwietleń).

Zdarza się, że owczarek belgijski groenendael choruje na niedoczynność tarczycy. Problemem tej rasy jest też padaczka i zmiany skórne na tle alergicznym. Trzeba również pamiętać o nadwrażliwości belgów na narkozę.

Groenendael stojący na trawie w wyczekującej postawie
fot. Shutterstock
Żywienie

Owczarki belgijskie mają szybką przemianę materii i jedzą dosyć sporo. Potrzebują karmy wysokoenergetycznej, dobrze zbilansowanej. Najwygodniejsze jest stosowanie gotowych karm (tylko renomowanych firm); można także przygotowywać posiłki samodzielnie.

Groenendael leżący na trawie z zabawką
fot. Shutterstock
Pielęgnacja

Szata groenendaela nie wymaga skomplikowanych zabiegów pielęgnacyjnych; do wyczesywania sierści najlepiej używać grzebienia z obrotowymi zębami. Kąpiemy psa w miarę potrzeby w szamponie dla psów długowłosych. Można używać kosmetyków przeznaczonych dla zwierząt o czarnym umaszczeniu.

Historia

Istnieją dwie teorie na temat pochodzenia owczarków belgijskich. Według pierwszej, przodkami wszystkich odmian belgów były psy pasterskie, które występowały w Europie Środkowej już w epoce brązu. Druga teoria mówi o krzyżówce miejscowego mastifa z deerhoundem, którego w XIII w. sprowadzili z Anglii flamandzcy mnisi.

Groenendael w skoku przez przeszkodę z aportem
fot. Shutterstock

Psy w typie owczarków belgijskich można zobaczyć na rycinach przedstawiających dwór Habsburgów i książąt burgundzkich. Najstarsze wzmianki o belgach w piśmiennictwie pochodzą z 1356 r. Pod koniec XVI w. wydano w Antwerpii rozporządzenie nakazujące hyclom zabijanie wałęsających się psów. Ochroną objęto tylko psy myśliwskie, pasterskie, ozdobne i farmerskie, zwane rekel (psotnik, łobuziak). Prawdopodobnie to właśnie rekel jest bezpośrednim przodkiem owczarków belgijskich.

Swój współczesny wygląd owczarki belgijskie zawdzięczają prof. Adolfowi Reulowi z Wyższej Szkoły Weterynaryjnej w Cureghem, który wraz ze współpracownikami rozpoczął starania o zainteresowanie hodowców rodzimą rasą. W 1891 r. powstał Klub Owczarka Belgijskiego.

W tym samym roku zorganizowano wystawę psów pasterskich w Cureghem, na którą przybyło 117 czworonogów w różnych typach. Rozpoczęto prace nad wzorcem i ujednoliceniem wyglądu. Psy podzielono na trzy odmiany, ze względu na rodzaj sierści: długowłose czarne i płowe, krótkowłose płowe i szorstkowłose płowe.

Wysiłki hodowców doprowadziły do powstania czterech znanych obecnie odmian: groenendaela, tervuerena, malinois i laekenois.

Szczenię groenedaela leżące na jesiennych liściach
fot. Shutterstock

Owczarek belgijski groenendael narodził się w posiadłości Chateau de Groenendael, należącej do Nicolasa Rose’a. Był on także właścicielem sfory długowłosych owczarków, wśród których była suczka Petite, wysoko oceniona na wspomnianej wcześniej wystawie w Cureghem. Rose skojarzył ją z samcem o imieniu Piccard d’Uccle.

Z tego związku narodził się słynny Duc de Groenendael, którego możemy odnaleźć w rodowodach wszystkich współczesnych groenendaeli (nazwę tej odmianie nadano w 1898 r. na pamiątkę miejsca jej pochodzenia).

Groenedael leżący na jesiennych liściach
fot. Shutterstock

Czarny owczarek szybko zyskał uznanie policji. Na zawodach w Mechelen w 1903 r. pies o imieniu Satan wprawił w zdumienie swoimi umiejętnościami tamtejszych mieszkańców. Najsłynniejszym psem użytkowym był w tym okresie Jules, który czterokrotnie (w latach 1908-1911) wygrywał zawody w Paryżu.

Dwie wojny światowe wytrzebiły większość groenendaeli. W latach powojennych, odbudowując tę odmianę, często kojarzono z sobą zwierzęta nieodpowiadające normom maści i typu, jednak dzięki intensywnej selekcji udało się przywrócić im pożądany wygląd.

Wzorzec

Owczarek belgijski groenendael – grupa I FCI, sekcja 1, nr wzorca 15
  • Kraj pochodzenia: Belgia
  • Pierwotne przeznaczenie: pies pastersko-stróżujący
  • Charakter: pies o dużym temperamencie, żywiołowy, energiczny; wrażliwy i przywiązany do domowników, potrzebuje stałego kontaktu z właścicielem, nie powinien być pozostawiony sam sobie; miewa skłonności do dominacji, dlatego wymaga konsekwentnego, ale łagodnego traktowania; dobry i czujny stróż, choć czasem nadmiernie hałaśliwy; bardzo aktywny, nie lubi bezczynności
  • Wielkość: idealna wysokość w kłębie psów 62 cm, suk 58 cm (dopuszczalna tolerancja 4 cm w górę i 2 cm w dół); waga psów 25-30 kg, suk 20-25 kg
  • Szata: na głowie, zewnętrznej stronie uszu i na dolnych częściach kończyn – włos krótki, na tylnej krawędzi przedramienia dłuższy, tworzący frędzle; na reszcie ciała długi i gładki, dłuższy na szyi i przedpiersiu, gdzie tworzy kryzę i żabot, na pośladkach występują obfite portki, na ogonie długie włosy tworzą kitę
  • Maść: jednolicie czarna, dopuszczalne białe znaczenia na piersi i łapach
  • Osiąganie dojrzałości: 3 lata
  • Długość życia: 12-15 lat
  • Linienie: bardzo obfite, dwa razy w roku
  • Aktywność: bardzo duża; potrzebuje dużo ruchu i zajęć
  • Szkolenie: konieczne podstawy posłuszeństwa (PT – pies towarzyszący); nadaje się do wszechstronnego szkolenia – IPO (pies obrończy), PTT (pies towarzysząco-tropiący), konkursy zaganiania, psie sporty (agility, flyball, frisbee, obedience)
  • Podatność na szkolenie: bardzo duża; pies inteligentny, uczy się szybko, ale wymaga doświadczonego przewodnika
  • Stosunek do dzieci: tolerancyjny, jednak ze względu na dużą żywiołowość jego kontakty z nimi wymagają nadzoru dorosłych
  • Stosunek do innych psów: wobec własnego stada przyjacielski; zdarzają się konflikty między obcymi samcami
  • Odporność na warunki atmosferyczne: odporny
  • Mieszkanie: może mieszkać w domu z ogrodem lub mieszkaniu
  • Przygotowanie do wystaw: nie wymaga specjalnych przygotowań
  • Koszty utrzymania: 200-250 zł miesięcznie
  • Pierwsze w Polsce: połowa lat 80. XX w.
  • Możliwość nabycia szczeniaka: nie ma problemów z kupnem
  • Cena psa z rodowodem: ok. 3000 zł

Ciekawostki

Sporym problemem u owczarków belgijskich, szczególnie odmian długowłosych, jest epilepsja. Dlatego koniecznie należy uzyskać informacje, czy i jak często wśród psów spokrewnionych z rodzicami ewentualnego szczeniaka ona występowała i, co oczywiste, kupować tylko zwierzaka o udokumentowanym pochodzeniu.