Świąd u psa - czy to alergia pokarmowa?

Jeśli pies drapie się niezależnie od pory roku, przyczyną może być podawana mu karma. Taki problem dotyczy mniej więcej co dziesiątego do co trzeciego psa z przewlekłym świądem. Alergię pokarmową można rozpoznać za pomocą diety eliminacyjnej zaleconej przez lekarza weterynarii i trwającej co najmniej 8 tygodni.

W skrócie:

Do najczęstszych przyczyn przewlekłego świądu u psów należą pasożyty, infekcje skóry i alergie.
Świąd trwający ponad tydzień albo nawracający to wskazanie do wizyty u lekarza weterynarii.
Alergię pokarmową może potwierdzić tylko dieta eliminacyjna z prowokacją – testy z krwi lub sierści nie są wystarczająco wiarygodne.
Dieta eliminacyjna powinna trwać co najmniej 8 tygodni, a w tym czasie nie wolno podawać psu żadnych przysmaków.

Dlaczego pies się drapie?

Świąd prowokujący psa do częstego drapania się i lizania łap to objaw mogący towarzyszyć wielu problemom zdrowotnym. Niektóre z nich są łatwe do rozpoznania i wyleczenia, inne wymagać będą bardziej zaawansowanej diagnostyki i rygorystycznego postępowania. Do najczęstszych przyczyn swędzenia skóry u psa zaliczyć można:

inwazje pasożytów zewnętrznych – pchły, świerzbowce czy nużeńce,
zakażenia skóry – bakteryjne lub drożdżakowe,
alergie – szczególnie atopowe zapalenie skóry będące reakcją na alergeny środowiskowe (roztocza kurzu domowego, pyłki, pleśnie), alergia na pchły, niepożądane reakcje na pokarm.

Do rzadszych przyczyn, przez które pies się drapie, należą między innymi alergie kontaktowe, choroby autoimmunologiczne, niewłaściwa pielęgnacja i przesuszenie skóry oraz zaburzenia behawioralne.

Kiedy zabrać psa do lekarza weterynarii?

Nie każdy problem skórny będzie wymagał natychmiastowej konsultacji z lekarzem weterynarii. Wizyta w gabinecie będzie konieczna, jeśli u psa pojawią się:

rany, sączące się zmiany na skórze, silny zapach z uszu lub skóry,
nagły obrzęk pyska lub powiek, problemy z oddychaniem,
wypadanie sierści dużymi kępkami, wyłysienia,
trzepanie uszami, przechylanie głowy, wydzielina z uszu, ból przy dotyku ucha lub głowy,
dodatkowe objawy, takie jak gorączka, apatia, niechęć do jedzenia czy chudnięcie.

Pamiętaj! Każdy świąd trwający ponad tydzień lub nawracający to wskazanie do wizyty u lekarza weterynarii. Im dłużej pies się drapie, tym większe ryzyko uszkodzeń skóry i wtórnych infekcji, które utrudnią znalezienie pierwotnej przyczyny problemu.

Czy karma może wywołać świąd u psa?

Stosunkowo częstą przyczyną uporczywego drapania skóry i lizania łap okazuje się niewłaściwa reakcja na składnik podawanej psu diety. U mniej więcej co dziesiątego do co trzeciego psa z przewlekłym świądem problem związany jest z niewłaściwą reakcją na pokarm. W takim przypadku zaobserwować można zazwyczaj:

świąd występujący niezależnie od pory roku,
częste wylizywanie łap,
podrażnioną skórę na pysku, brzuchu, pod pachami,
zaczerwienione wnętrze uszu i trzepanie głową.

Swędzenie prowokujące psa do częstego drapania się i wygryzania skóry może także prowadzić do uszkodzeń skóry, która staje się bardziej podatna na infekcje bakteryjne i drożdżakowe. Niepożądanym reakcjom na pokarm mogą towarzyszyć również objawy ze strony układu trawiennego, zwłaszcza luźniejszy kał, częstsze wypróżnienia, wzdęcia i bulgotanie w brzuchu, a nawet sporadyczne wymioty.

Alergia czy nietolerancja pokarmowa?

Za nieprawidłową reakcją na pokarm mogą stać dwa mechanizmy:

alergia pokarmowa – reakcja układu odpornościowego na zawarte w pokarmie białko. Objawy może wywołać nawet śladowa ilość składnika. Do uczulenia dochodzi zwykle po dłuższym kontakcie z danym białkiem, dlatego pies może zareagować na karmę, którą jadł od lat.
nietolerancja pokarmowa – reakcja bez udziału układu odpornościowego. Może wynikać na przykład z braku enzymu niezbędnego do trawienia danego składnika lub być reakcją na zbyt wysoki poziom tłuszczu w karmie. Objawy zależą od ilości spożytego składnika i częściej dotyczą przewodu pokarmowego.

W praktyce obydwa te problemy objawiają się w podobny sposób i wymagają podawania psu diety, która nie zawiera problematycznego składnika. Oba przypadki wymagają też takiej samej diagnostyki, czyli wprowadzenia psu diety eliminacyjnej i ścisłego stosowania się do zaleceń lekarza weterynarii.

U psów z przewlekłym świądem przyczyna pokarmowa dotyczy mniej więcej co dziesiątego, a nawet co trzeciego psa. Dlatego u każdego psa, który drapie się niezależnie od pory roku, lekarz weterynarii powinien zalecić próbę eliminacyjną, która jest jedyną wiarygodną metodą rozpoznania alergii pokarmowej.

Na czym polega dieta eliminacyjna?

Celem próby eliminacyjnej jest rozpoznanie, czy występujące u psa objawy mają związek z podawanym mu pokarmem. To postępowanie polega na stosowaniu dobranej przez specjalistę diety, która zawiera ograniczoną liczbę składników. W tym czasie należy unikać podawania psu innych pokarmów.

Przed wprowadzeniem nowej diety lekarz weterynarii przeprowadza szczegółowy wywiad i ustala, jakie składniki znajdowały się w dotychczasowej diecie czworonoga. Następnie dobiera karmę, która zawiera nowe dla psa źródło białka lub białko w postaci hydrolizatu.

Karmę tę należy stosować przez co najmniej 8 tygodni. W tym czasie zabronione jest podawanie psu innych pokarmów (przysmaków, gryzaków, kości, resztek ze stołu, smakowej pasty do zębów), bo nawet jednorazowe podanie uczulającego składnika może wywołać nawrót objawów. Jeśli pies przyjmuje leki lub suplementy, ich stosowanie podczas diety eliminacyjnej należy skonsultować z lekarzem weterynarii.

Jeśli świąd ustąpił, można podejrzewać, że był on wywołany składnikiem dotychczasowej diety. W przypadku alergii pokarmowej poprawę można zauważyć po 5 tygodniach u ponad 80% psów, a po 8 tygodniach u ponad 90% psów.

alergia pokarmowa u psa — fot. Shutterstock

By ostatecznie potwierdzić, że poprzednia dieta nie służyła czworonogowi, konieczne jest wykonanie prowokacji, czyli wrócenie do wcześniejszej karmy i obserwowanie reakcji zwierzaka. U połowy psów z alergią objawy wracają w ciągu 5 dni, a u 90% w ciągu 14 dni od powrotu do starej diety. Problematyczny składnik można ustalić, wprowadzając kolejno pojedyncze źródła białka w odstępach 1-2 tygodni. W praktyce wielu opiekunów pomija ten krok i pozostaje na sprawdzonej diecie, by nie ryzykować nawrotu objawów u pupila.

Hydrolizat czy nowe źródło białka?

W celu przeprowadzenia próby eliminacyjnej stosować można diety zawierające nowe dla psa źródło białka lub białko w formie hydrolizatu. Przy próbie eliminacyjnej zaleca się stosowanie diet weterynaryjnych, które produkowane są pod ścisłą kontrolą ograniczającą ryzyko zanieczyszczenia innymi białkami.

Karmy oparte na nowym dla psa źródle białka, na przykład na króliku, owadach, koninie czy kangurze, mogą sprawdzić się wtedy, gdy pies otrzymywał dotychczas prostą dietę, opiekun pamięta jej skład i nie podawał pupilowi zbyt wielu różnych przysmaków.

Dobrym przykładem takich diet są suche i mokre karmy Vet Expert Hypoallergenic Insect. Receptury bazujące na białku larw Hermetia illucens nie zawierają zbóż ani glutenu, co może zmniejszyć ryzyko wystąpienia niepożądanej reakcji na pokarm. Sucha karma dostępna jest także w wersji dla małych ras.

Wśród weterynaryjnych karm dla psów z uporczywym świądem znajduje się również Vet Expert Dermatosis Rabbit & Potato – sucha karma zawierająca królika stanowiącego jedyne źródło białka zwierzęcego. Karma ta może być stosowana zarówno jako dieta eliminacyjna, jak i do wspomagania funkcji skóry dzięki wysokiej zawartości kwasu linolowego oraz EPA i DHA.

Karma z hydrolizatem sprawdzi się natomiast w przypadku psów o nieznanej historii żywieniowej (na przykład u psów ze schroniska), otrzymujących dotychczas różnorodne pokarmy lub reagujących także zaburzeniami trawienia. Hydrolizat to białko pocięte enzymami na tak małe fragmenty, że układ odpornościowy psa zwykle ich nie rozpoznaje.

Przykładem diety opartej na hydrolizacie jest Vet Expert Hypoallergenic Ultra – sucha i mokra karma zawierająca hydrolizowane białko ryb jako jedyne źródło białka zwierzęcego. Bezzbożowe receptury uzupełnione zostały o kwasy tłuszczowe i witaminy wspierające funkcje skóry. Karmę suchą i mokrą można stosować razem, w ramach jednej próby eliminacyjnej.

Dietę w przypadku próby eliminacyjnej dobiera lekarz weterynarii. Przed użyciem lub przed przedłużeniem okresu stosowania zaleca się konsultację z lekarzem weterynarii.

FAQ

Ile trwa dieta eliminacyjna u psa?

Dietę eliminacyjną należy stosować co najmniej przez 8 tygodni. Nie należy zmieniać psu karmy wcześniej – świąd maleje stopniowo zwykle między 3. a 8. tygodniem stosowania diety. Jeśli po 8 tygodniach ścisłej diety nie ma żadnej poprawy, alergia pokarmowa jest mało prawdopodobna. Lekarz weterynarii poszuka wtedy innej przyczyny świądu (np. atopowego zapalenia skóry) albo zmieni dietę.

Czy psu na diecie eliminacyjnej można dawać smaczki?

Podczas diety eliminacyjnej zabronione jest podawanie psu innych pokarmów niż dieta zalecona przez lekarza weterynarii. Nawet niewielka ilość uczulającego białka (zawarta na przykład w przysmakach) może wywołać nawrót problemu i zniweczyć dotychczasowe starania.

Czy karma hipoalergiczna to to samo co dieta weterynaryjna?

Nie zawsze. Określenie „hipoalergiczna” nie ma definicji w przepisach i pojawia się także na zwykłych karmach bytowych. Dieta weterynaryjna musi natomiast spełniać wymagania przepisów UE dotyczące składu i oznakowania (np. ograniczona liczba wybranych źródeł białka albo białko hydrolizowane), a renomowani producenci dodatkowo ograniczają ryzyko zanieczyszczenia innymi białkami.

Czy karmy z owadami są bezpieczne dla psa?

Karmy z owadami są bezpieczne dla psów. Białko Hermetia illucens jest dozwolonym składnikiem w karmach dla psów i zawiera niezbędne psu aminokwasy, a larwy hoduje się w kontrolowanych warunkach i karmi specjalną paszą.

Co robić, gdy pies się drapie?

Jeśli twój pies drapie się od tygodni, umów wizytę i zapytaj lekarza o dietę eliminacyjną. Sprawdź diety Vet Expert: Hypoallergenic Ultra, Hypoallergenic Insect i Dermatosis. Każdą nową dietę skonsultuj z lekarzem weterynarii.