Weź udział w konkursie „Region roku” i wygraj nagrody od FOLK! Pokaż, jak wołasz swojego psa po swojemu. Szczegóły na końcu artykułu ↓
W skrócie
- Pies nie musi rozumieć gwary. Uczy się, że konkretny dźwięk oznacza konkretną rzecz, więc kaszubskie „Pòj sa!” działa tak samo jak „Chodź!”.
- Liczy się konsekwencja: jedna komenda na jedno zachowanie, ta sama u wszystkich domowników.
- Poniżej znajdziesz komendy i pochwały z czterech regionów, wybrane ze słowników gwar i sprawdzone przez osoby z regionów.
- Do 30 listopada trwa konkurs „Region roku”. Pokaż, jak wołasz swojego psa po swojemu.
Twój pies nauczy się komendy w każdym języku, także w gwarze. Dla psa słowo to dźwięk połączony z doświadczeniem: „chodź” znaczy „podejdź, będzie dobrze”, niezależnie od tego, czy babcia mówi „Pōdź sam!” po śląsku, czy „Pódź tu!” po góralsku. Kłopot zaczyna się dopiero wtedy, gdy każdy domownik woła inaczej. Jak to brzmi w różnych regionach? Czy pies, który zna „siad”, zrozumie wersję w gwarze? I jak połączyć domową mowę z nauką komend?
Czy pies rozumie gwarę?
Pies nie rozróżnia gwary od języka ogólnego. Rozpoznaje znajome słowa i ton głosu, którym je wypowiadasz. W badaniu węgierskich naukowców z Uniwersytetu Loránda Eötvösa psy w rezonansie magnetycznym przetwarzały osobno znaczenie słowa i jego intonację, a najsilniej reagowały, gdy pochwała miała i znane słowo, i ciepły ton (Andics i in., Science, 2016).
Dla opiekuna wniosek jest prosty. Mów do psa tak, jak mówisz na co dzień, ale zawsze tym samym słowem i podobnym tonem. Jeśli w domu jedna osoba mówi „Chodź!”, a druga „Pōdź sam!”, pies nauczy się obu, ale potrwa to dłużej.
Mapa: jak woła się psa w czterech regionach
Ta sama komenda w czterech wersjach.
Kreska oznacza, że w słownikach nie znaleźliśmy gwarowej wersji. To dobre pytanie do czytelników.
Pies po warszawsku
Czy pies gamza po warszawsku? W gwarze warszawskiej „gamzać” to mówić, a pies to „skowyr” (indeks gwary warszawskiej w Wikisłowniku, wg pracy Eugeniusza Jaczewskiego „Gwara miejska Warszawy”, 1938–1939). Warszawska mowa to przede wszystkim słownictwo, więc komendy brzmią po polsku, ale z gwarowym słowem w środku.
- Przywołanie: Chodź tu, skowyr!
- Pochwała: Klawy skowyr! („klawy” to dobry, świetny)
- Przy misce: Wsuwaj! („wsuwać” to jeść)
- Na spacer: Idziemy na ląfry! („ląfry” to spacerowanie, choć w gwarze także randka)
Partner · FOLK
FOLK Staropolska uczta mięsna
Klawy skowyr zasłużył na staropolską ucztę.
✓ królik, jagnięcina i przepiórka✓ domowe receptury FOLK✓ MINI 1,6 i 7 kg, M&L 3 i 12 kg
Zobacz w sklepie pupilkarma.pl →
−10% z kodem FOLK-WARSZAWA (3.11–6.12.2026)
Pies po śląsku
Na Śląsku psa woła się Pōdź sam!, czyli „chodź tutaj” (słownik slownikslaski.pl, hasło „pōdź”). W zapisie uproszczonym, bez śląskich liter, to „Pódź sam!”. Śląska mowa różni się między miejscowościami, więc u Ciebie może brzmieć trochę inaczej
- Przywołanie: Pōdź sam!
- Komenda: Siednij! (siadaj)
- Przy misce: Na, jydz! (masz, jedz)
- Na spacer: Idymy na szpacyr!
- Zakaz: Niy śmisz! (nie wolno ci)
Pies po kaszubsku
Kaszubski to język regionalny, jedyny w Polsce o takim statusie, z własną pisownią i słownikami. Internetowy słownik Fundacji Kaszuby podaje Pòj! jako zawołanie, którym przywołuje się kogoś albo zwierzę. Czë pies gôdô pò kaszëbskù? Może nie mówi, ale na „Pòj sa!” przybiegnie.
- Przywołanie: Pòj sa! (chodź tu)
- Komenda: Sadni! (siadaj)
- Pochwała: Dobri pieskù! (dobry piesku)
- Przy misce: Jédz!
- Na spacer: Jidzemë na szpacér!
Partner · FOLK
FOLK Kaszubska specjalność rybna
Pòj sa, pieskù! Na Kaszubach w misce jest ryba.
✓ specjalność rybna z jabłkami, pietruszką i lubczykiem✓ domowe receptury FOLK✓ MINI 1,6 i 7 kg, M&L 3 i 12 kg
Zobacz w sklepie pupilkarma.pl →
−10% z kodem FOLK-KASZUBY (3.11–6.12.2026)
Pies po góralsku
Na Podhalu psa woła się Pódź tu! albo Hybaj!, czyli „chodź” (indeks gwary góralskiej w Wikisłowniku, przypiski do „Na Skalnem Podhalu” Kazimierza Przerwy-Tetmajera). U Tetmajera jest też scena, w której bohater wabi psa ziemniakiem i woła: „Na tu! na tu!”. Cy pies godo po góralsku? Na pewno rozumie, kiedy ktoś trzyma coś dobrego w ręce.
- Przywołanie: Pódź tu!
- Pochwała: Fajny pies! („fajny” to u Tetmajera dobry, zacny)
- Przy misce: No jédz!
- Na spacer: Podźmé! (chodźmy)
Partner · FOLK
FOLK Podhalańska pieczeń z jagnięciny
Pódź tu! Na Podhalu pies dostaje pieczeń z jagnięciny.
✓ jagnięcina z przepiórką i pietruszką✓ domowe receptury FOLK✓ MINI 1,6 i 7 kg, M&L 3 i 12 kg
Zobacz w sklepie pupilkarma.pl →
−10% z kodem FOLK-PODHALE (3.11–6.12.2026)
Jak uczyć psa komend, gdy w domu mówi się różnie?
Wybierz jedno słowo na każde zachowanie i ustal je z domownikami. Gwara jest równie dobra jak język ogólny, jeśli wszyscy używają tej samej wersji.
- Spiszcie domowy „słownik”. Dwie, trzy komendy na kartce na lodówce wystarczą, żeby nikt nie mieszał „Chodź!” z „Pōdź sam!”.
- Nagradzaj od razu. Pochwała w ciągu sekundy od wykonania komendy łatwiej łączy się z zachowaniem.
- Nie zmieniaj tonu na ostry. Przywołanie ma kojarzyć się z czymś dobrym. Jeśli zawołasz psa, a potem go zbesztasz, następnym razem przyjdzie wolniej.
- Gwara też może być nagrodą. Wiele psów lubi charakterystyczną, śpiewną pochwałę. Jeśli babcia mówi do psa „Dobri pieskù!”, a pies merda ogonem, nie ma powodu tego zmieniać.
Konkurs „Region roku”: pokaż, jak wołasz swojego psa
Do 30 listopada możesz wziąć udział w konkursie na naszym fanpage’u. Dodaj w komentarzu pod postem konkursowym zdjęcie albo film swojego psa i napisz, jak wołasz go po swojemu i z jakiego regionu jesteś. Szczególnie czekamy na śląską i góralską wersję „Do nogi!”, bo w słownikach jej nie znaleźliśmy. Co tydzień pokazujemy, który region ma najwięcej zgłoszeń. Nagrodę główną i trzy wyróżnienia funduje marka FOLK.
FOLK: karma, która mówi po naszymu
FOLK to marka karm inspirowanych polską tradycją, z liniami nazwanymi od regionów, m.in. FOLK Kaszuby, FOLK Podhale i FOLK Mazury.
| Region | Kod |
|---|---|
| Mazowsze / Warszawa | FOLK-WARSZAWA |
| Śląsk | FOLK-SLASK |
| Kaszuby | FOLK-KASZUBY |
| Podhale | FOLK-PODHALE |
Podsumowanie
Pies zrozumie cię w każdej gwarze, jeśli mówisz do niego konsekwentnie i życzliwie. Domowa mowa nie przeszkadza w nauce komend, a często sprawia, że pochwała brzmi cieplej.
Najczęstsze pytania
Czy pies rozumie gwarę?
Pies nie rozróżnia gwary od języka ogólnego. Uczy się, że konkretny dźwięk oznacza konkretne zachowanie i nagrodę, więc komenda w gwarze działa tak samo jak po polsku, jeśli używasz jej konsekwentnie.
Czy mogę uczyć psa komend po kaszubsku albo po śląsku?
Tak. Ważne, żeby wszyscy domownicy używali tej samej wersji komendy. Mieszanie dwóch słów na jedno zachowanie wydłuża naukę.
Jak zawołać psa po śląsku?
„Pōdź sam!”, czyli „chodź tutaj”. W zapisie uproszczonym: „Pódź sam!”.
Jak zawołać psa po kaszubsku?
„Pòj!” albo „Pòj sa!”. Słownik Fundacji Kaszuby opisuje „pòj!” jako zawołanie, którym przywołuje się kogoś lub zwierzę.
Czy pies reaguje bardziej na słowo, czy na ton głosu?
Na jedno i drugie. Badania z użyciem rezonansu magnetycznego wskazują, że psy przetwarzają osobno znaczenie słowa i intonację, a najmocniej reagują na znane słowo wypowiedziane ciepłym tonem [DO WERYFIKACJI: Andics i in., 2016].
Jak wziąć udział w konkursie „Region roku”?
Dodaj zdjęcie albo film psa w komentarzu pod postem konkursowym na fanpage’u Psy.pl i napisz, jak wołasz go po swojemu oraz z jakiego regionu jesteś. Konkurs trwa do 30 listopada 2026 r.
Artykuł powstał we współpracy z marką FOLK. Źródła zwrotów: Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka (Fundacja Kaszuby), Dykcjonorz Ślonskij Godki i slownikslaski.pl, K. Przerwa-Tetmajer „Na Skalnem Podhalu” (Wikiźródła), Słownik Stowarzyszenia Gwara Warszawska, Wikisłownik. Zwroty sprawdziły osoby z regionów.
