Mniejsze zło? - Psy.pl - mamy nosa!

Mniejsze zło?

Czy sterylizacja i kastracja rzeczywiście nie mają skutków ubocznych? - pytamy dr. n. wet. Piotra Jurkę

Dlaczego zaleca się sterylizację i kastrację wszystkich niehodowlanych psów i kotów?
Z punktu widzenia niektórych właścicieli jest to zabieg sprzeczny z naturą. Oprócz niepożądanej ciąży zapobiega jednak wielu problemom zdrowotnym u suk, m.in. guzom nowotworowym gruczołu sutkowego i jajników, ropomaciczu, ciążom urojonym mogącym doprowadzić do stanów zapalnych, zaburzeniom hormonalnym, schorzeniom gruczołu krokowego i jąder u psów, a także przenoszeniu na potomstwo wad genetycznych. Zdecydowanie mniej jest tego typu schorzeń w krajach, w których przeprowadza się sterylizację jako profilaktykę u zwierząt, które nie mają być rozmnażane.

Jakie mogą wystąpić powikłania?
Wykonujemy wszystkie konieczne badania wstępne, aby uzyskać odpowiedź, czy można przeprowadzić taki zabieg. Ma to na celu ograniczenie do minimum możliwych powikłań. Jednak pacjent może sobie zdjąć szwy, mogą one pęknąć, może dojść do zakażenia rany itd. Po sterylizacji może nastąpić zwolnienie przemiany materii, co prowadzi do kłopotów z nadwagą. Właściciel powinien być powiadomiony zarówno o zaletach, jak i o wadach zabiegu, aby mógł świadomie podjąć decyzję.

Czy w takim razie lepiej poprzestać na antykoncepcji?
Oczywiście najlepszym środkiem antykoncepcyjnym jest zapobieganie kryciu. Jednak nie zawsze się to udaje. W celach antykoncepcyjnych można stosować leki hormonalne w postaci zastrzyków lub tabletek. Wiąże się to jednak ze znacznym ryzykiem wystąpienia zmian w narządzie rozrodczym, który i tak potem musi być usunięty operacyjnie. Niektórzy właściciele stosują środki antykoncepcyjne przez miesiące, a nawet lata, aby uniknąć zabiegu. Jestem raczej zwolennikiem przeprowadzenia go po osiągnięciu dojrzałości niż długotrwałego leczenia hormonalnego.

Jeśli zatem zdecydujemy się na zabieg, kiedy należy go przeprowadzić?
Amerykanie wyznają zasadę, że suki i kotki powinno się sterylizować przed osiągnięciem dojrzałości płciowej. Duża część naukowców w Europie jest jednak przeciwna zabiegom w tak młodym wieku.

Jakie są zalety i wady przeprowadzenia zabiegu przed osiągnięciem dojrzałości płciowej?
Przede wszystkim zdecydowanie mniejszy odsetek guzów nowotworowych gruczołu sutkowego – 0,2 do 1 proc., mniej powikłań po zabiegu operacyjnym. W niektórych pracach naukowych zwraca się jednak uwagę, że występuje sporo problemów innego typu. Hormony płciowe są niezbędne do prawidłowego rozwoju fizycznego i wykształcenia się drugorzędowych cech płciowych. Niedawno pojawiła się publikacja, której autorzy udowadniają, że zbyt wczesna sterylizacja doprowadza do skrócenia rozwoju kości długich u psa i problemów z nietrzymaniem moczu (szczególnie u suk ras dużych późno dojrzewających).

Jak się opiekować zwierzęciem po zabiegu?
Przede wszystkim należy się stosować do zaleceń lekarza. Najlepiej, aby pacjent został oddany właścicielowi już wybudzony po zabiegu. Właściciel nie będzie przecież w stanie rozpoznać objawów powikłań pooperacyjnych. Jeśli zabieg przeprowadzi się rano i nie ma problemów, wieczorem zwierzę może już bezpiecznie wrócić do domu.
Odpowiednie żywienie, ograniczenie ruchu i kontrola lekarska to podstawowe wskazówki dla właściciela, którego zwierzę poddano zabiegowi. Ograniczenie ruchu jest szczególnie kłopotliwe w przypadku kotek. Specjalne ubranie pooperacyjne nie tylko zabezpiecza ranę, ale też ogranicza możliwość poruszania się. Czasem dochodzi do buntów, bo koty nie lubią takich ograniczeń – bywa, że nie chcą jeść, obrażają się, nie korzystają z kuwety.

Jak karmić zwierzę po zabiegu?
W dniu po operacji należy podawać tylko płyny, później stopniowo wprowadzać karmę. Jest cała gama diet dla zwierząt kastrowanych, w zależności od wieku, płci i rasy.

Czy zwierzę nie odczuwa dolegliwości spowodowanych niedoborem hormonów?
Dysponujemy środkami, które likwidują ból pooperacyjny. W niektórych przypadkach niedobór hormonów powoduje nietrzymanie moczu czy zmiany skórne. Konieczne jest wtedy stosowanie hormonów. Generalnie nie występują problemy psychiczne związane z niedoborem hormonalnym, jak to się dzieje w przypadku ludzi.

Kastracja podobno pomaga zwalczyć agresję…
W niektórych przypadkach istnieją wskazania do kastracji, ale nie jest ona cudownym środkiem na agresję. Jeśli mamy do czynienia z agresją na tle pobudzenia hormonalnego i niemożliwości zaspokojenia popędu płciowego, to rzeczywiście usunięcie jąder może przynieść poprawę zachowania. Jeśli jednak jest uwarunkowana sposobem wychowania, zmianami behawioralnymi, sam zabieg nie pomoże. Doświadczony lekarz jest w stanie doradzić, czy w danym przypadku zabieg może pomóc.

Należy kastrować na starość zwierzęta hodowlane?
Tylko wówczas, gdy są takie wskazania lekarskie.

Jakie schorzenia wymagają bezwzględnie takiego zabiegu?
Ropomacicze, guzy nowotworowe macicy i jajników, guzy pochwy, torbiele jajników (u suk, które rodziły wielokrotnie, problemy te zdarzają się rzadziej), a u psów – zmiany w prostacie, guzy nowotworowe, zwyrodnienia, zmiany zapalne i nowotworowe jąder i gruczołu krokowego czy wnętrostwo. Zabieg kastracji kocurów najczęściej jest związany ze znakowaniem swojego terytorium moczem o nieprzyjemnym zapachu. Jest to jednak wskazanie względne.

A są jakieś przeciwwskazania do sterylizacji (oprócz zbyt młodego wieku)?
Podstawowym jest zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, np. zaburzenia krążeniowo-oddechowe, choroby nerek, wątroby, choroby tła metabolicznego i wiele innych.

Czy to prawda, że wykastrowane zwierzęta są źle traktowane przez swoich pobratymców?
Zwierzę powracające z lecznicy po zabiegu operacyjnym przynosi do swojego domu i stada wiele obcych zapachów. Szczególnie u kotów budzą one nieufność czy lęk. Szybko jednak przekonują się, że nic im nie grozi, i próbują sobie wzajemnie pomagać, np. poprzez lizanie (prowadzi to nieraz do problemów z gojeniem rany). Zmiana trybu życia po zabiegu operacyjnym i brak występowania cyklu płciowego może jednak spowodować zmianę pozycji zwierzęcia w stadzie.

Czy powszechna sterylizacja jest w stanie rozwiązać problem bezdomności?
Gdyby tak było, problem bezdomności już byłby rozwiązany. Nie wymyślono dotąd jednak lepszego sposobu ograniczania zasięgu tego problemu. Powinno jednak iść z nim w parze pociąganie właścicieli do odpowiedzialności prawnej za okrucieństwo wobec zwierząt.

Dr n. wet. Piotr Jurka jest specjalistą z zakresu chorób psów i kotów oraz adiunktem w Zakładzie Rozrodu Zwierząt, Andrologii i Biotechnologii Rozrodu Katedry Nauk Klinicznych SGGW w Warszawie.

METODY STERYLIZACJI I KASTRACJI

Choć popularnie kastracja kojarzy się właścicielom z usunięciem jąder u samców, a sterylizacja z zabiegiem u suk, weterynarze stosują inne rozróżnienie. Zabieg kastracji polega na chirurgicznym usunięciu gonad (jajników u samic i jąder u samców), skutkującym trwałą bezpłodnością, natomiast zabieg sterylizacji przeprowadza się, podwiązując jajowody lub nasieniowody – a więc zwierzę staje się bezpłodne, ale zachowane zostają występujące cyklicznie zmiany hormonalne. Standardowy zabieg u suk to usunięcie całego układu rozrodczego. Nacięcie brzucha jest stosunkowo nieduże, wymaga jednak oczywiście założenia szwów i postępowania pooperacyjnego do zagojenia się rany. Druga metoda polega na zrobieniu nacięcia w okolicy pępka, wydostaniu jajników na zewnątrz i podwiązaniu ich. Zakłada się jeden, dwa szwy, a rana
jest minimalna. Pozostaje wtedy jednak reszta układu rozrodczego, w której po pewnym czasie mogą się rozwinąć zmiany i konieczny będzie wówczas ponowny zabieg. Trzecia, nowa metoda (laparoskopowa) polega na wprowadzeniu do jamy brzucha przez dwa niewielkie nacięcia podglądu i specjalnych kleszczyków do podwiązywania. Usuwa się cały układ rozrodczy. Niestety, jest to metoda droga i wymagająca sporego doświadczenia od operującego. Może prowadzić do poważnych powikłań – np. krwotoków do jamy brzucha. Zabieg usunięcia jąder u psów i kotów można przeprowadzić różnymi metodami: z odjęciem lub pozostawieniem osłonek jądra oraz z usunięciem lub bez usunięcia moszny. Wybór metody zależy od indywidualnego przypadku i doświadczenia lekarza przeprowadzającego zabieg.

Chcesz dać głos i ocenić?
Dołącz do naszego stada – zarejestruj się!
Ocena użytkowników

Dodaj komentarz

Zaloguj się do swojego konta lub skomentuj anonimowo. Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *