Lęk separacyjny u psa. Jak pomóc zwierzęciu poradzić sobie z poczuciem samotności?

Aleksandra Prochocka

Aleksandra Prochocka

Ten tekst przeczytasz w 12 minut

Domowe czworonogi z lękiem separacyjnym przeżywają prawdziwy koszmar, gdy zostają same w domu. Jak można im pomóc w łatwy sposób? Poznaj też mity, jakimi owiany jest lęk separacyjny u psa.

lęk separacyjny u psa

Fot. Shutterstock

  1. Po czym poznać, że to lęk separacyjny u psa – jak rozpoznać objawy?
  2. Skąd się bierze lęk separacyjny u psów? Najczęstsze przyczyny
  3. Jak pomóc psu z lękiem separacyjnym?
  4. Jakie psy bądź rasy psów najczęściej mają lęk separacyjny?
  5. Od czego zależy występowanie lęku separacyjnego?
  6. Lęk separacyjny a rasy psów – najnowsze badania
  7. Popularne mity o lęku separacyjnym u psa
  • Problem ten nie tyczy się wyłącznie adopciaków po przejściach – lęku separacyjnego mogą nabawić się także szczenięta z najlepszej hodowli lub psy, które w danym domu mieszkały niemal od urodzenia.
  • Lęk separacyjny u psa może mieć wiele postaci.
  • Wywleczone na środek pokoju śmieci, pogryzione legowisko i porwany w strzępy papier toaletowy nie zawsze będą świadczyć o stresie psa.
  • Wprowadzenie do domu drugiego psa nie zawsze jest doskonałym lekiem na problemy separacyjne.
  • Nieprzyzwyczajony do zamknięcia psiak wsadzony nagle do klatki i na dodatek opuszczony przez opiekuna może dostać poważnego ataku paniki.

Lęk separacyjny u psa dość często dotyka czworonogów, które przez dłuższy czas przebywały w schronisku. Również może pojawić się u tych czworonogów, które utworzyły ze swoim opiekunem zbyt silną więź.

Według najnowszych badań aż 8 na 10 psów boryka się z lękiem separacyjnym. Niszczenie w domu, szczekanie i wycie, załatwianie się, ale także nadmierne ślinienie czy samookaleczanie mogą być objawami tej przypadłości. Część opiekunów, którzy spotykają się z tym problemem po raz pierwszy, jest kompletnie bezradna. Nie mogą jednak zrezygnować z wychodzenia z domu! Czy psu z lękiem separacyjnym da się jakoś pomóc?

Po czym poznać, że to lęk separacyjny u psa – jak rozpoznać objawy?

Obawa psa przed pozostawaniem w samotności, nazywana lękiem separacyjnym, to dziś niestety jedna z najczęstszych dolegliwości psychicznych nękających czworonogi.

Dawno minęły czasy, w których ludzie całe dnie spędzali w domu z dziećmi i zwierzętami. Dziś w licznych rodzinach dorośli do wieczora przebywają w pracy, a dzieci – w szkole i na zajęciach dodatkowych. Zatem psy zostają same na wiele godzin. Niektóre nie są w stanie wytrzymać tak długiej izolacji.

Lęk separacyjny u psa objawia się niepokojem o różnym natężeniu: od lekkiego stresu po totalną panikę. Często towarzyszy mu:

  • niszczenie przedmiotów;
  • próba wydostania się na zewnątrz (drapanie i gryzienie framug okiennych i drzwiowych);
  • załatwianie w domu potrzeb fizjologicznych;
  • wokalizacja – od popiskiwania i skomlenia, przez wielogodzinne szczekanie, aż po wycie;
  • nadmierne ślinienie się;
  • samookaleczenia.

Wielu opiekunów wciąż nie potrafi rozpoznać lęku separacyjnego u psa i dlatego niezbyt się przejmuje jego zachowaniem, o ile nie jest ono bardzo uciążliwe dla otoczenia.

Skąd się bierze lęk separacyjny u psów? Najczęstsze przyczyny

Lęk separacyjny u psa bywa skutkiem nagłej zmiany w życiu zwierzęcia. Na przykład szczenię, które dotąd wychowywało się w grupie, trafia do nowego domu, w którym zostaje zamknięte na noc w kuchni czy w garażu. W przyzwyczajonym do nieustannego przebywania w towarzystwie zwierzaku izolacja budzi poczucie zagrożenia i przerażenia. Poczucia opuszczenia doświadcza też pies, który trafił do schroniska porzucony przez opiekunów.

Przyczyną lęku separacyjnego może również traumatyczne doświadczenie, które zwierzę przeżyło pod nieobecność opiekuna.

Może też być tak, że pies zaczyna na coś chorować i szuka wsparcia u człowieka. Czasem boi się zostawać sam w nocy, bo wtedy silniej odczuwa ból. Bierze się to zapewne stąd, że nie dzieje się wtedy nic, co mogłoby odciągnąć jego uwagę od cierpienia. Obawa przed samotnym zostawaniem w domu bywa też związana ze starzeniem się zwierzaka.

Choć wydaje się, że lęk separacyjny u psa dotyczy głównie adoptowanych ze schroniska, to nikt, kto decyduje się na zwierzę, nie powinien z góry zakładać, że go ten problem ominie.

Wiele czworonogów szybko przystosowuje się do sytuacji i staje się fantastycznymi członkami rodziny. Prawdą jest oczywiście, że biorąc szczeniaka, masz większą możliwość kształtowania jego psychiki, a więc również zapobiegania problemom separacyjnym. Jednocześnie nie masz żadnej gwarancji, jaki temperament odziedziczył twój psiak, więc wciąż ponosisz ryzyko. Zatem, czy weźmiesz psa od hodowcy, czy ze schroniska, jest to trochę tak jak z zakochaniem się – ryzykujesz, że będą problemy, lecz masz nadzieję, że w ostatecznym rozrachunku to doświadczenie będzie ich warte.

lęk separacyjny u psa infografika.png
Psy.pl

Jak pomóc psu z lękiem separacyjnym?

Walka z lękiem separacyjnym bywa nieraz naprawdę trudna. Jednak są przypadki, w których wprowadzenie drobnych, pozornie nic nieznaczących zmian pozwala całkowicie rozwiązać problem! Oto rady oraz kilka sposobów, które możesz przetestować, zanim wybierzesz się do specjalisty.

Lęk separacyjny u psa – ćwiczenie samotności

Wielu ludzi wprowadza psa do domu w czasie urlopu lub długiego weekendu.

Wzięcie psa wtedy, gdy możemy poświęcić mu dużo czasu, to dobry pomysł. Od razu trzeba jednak zacząć z nim ćwiczyć pozostawanie w samotności – radzi Nicole Wilde, amerykańska trenerka.

Najpierw nauczmy psa czuć się komfortowo, gdy znajduje się w różnych miejscach w domu oddzielonych bramką lub przebywa w zamkniętej klatce, podczas gdy my zajmujemy się swoimi sprawami.

Gdy psiak przywyknie do czasowej izolacji w domu w obecności ludzi, zacznijmy zostawiać go zupełnie samego na kilka minut. Stopniowo wydłużajmy nasze wyjścia, a z czasem dojdziemy do tego, że będziemy mogli go zostawić samego na kilka godzin.

Solidne podstawy

Z lękiem separacyjnym u psa nie ma drogi na skróty – niewątpliwie w różnych dziedzinach życia czworonoga trzeba wprowadzić zmiany. Pierwszym krokiem jest program „solidne podstawy” obejmujący środki zapobiegające pojawieniu się napadów lęku podczas terapii. Żeby to osiągnąć, organizujemy spotkania ze znajomymi tak, by pies mógł nam towarzyszyć (np. w parku). Oddajemy go do świetlicy w ciągu dnia lub zatrudniamy petsittera. Korzystamy też z usług hotelu dla psów.

Kolejna sprawa to zapewnienie zwierzakowi dobrego żywienia oraz ćwiczenia ruchowe i umysłowe. No i budujemy jego pewność siebie. Chodzi o to, żeby zrozumiał, iż opiekun jest liderem: jest mądrzejszy i więcej potrafi. Nie wolno stosować wobec zwierzaka przemocy (świadczy to o naszej słabości), lecz trzeba egzekwować polecenia.

Nauka sztuczek a pewność siebie

Inne przydatne sposoby budowania pewności siebie psa to uczenie go sztuczek, uprawianie z nim psich sportów czy tropienia.

Drugim etapem jest program modyfikacji zachowań polegający na stopniowym odwrażliwianiu psa na bodźce związane z pozostawaniem w samotności, trzeci zaś to terapie uzupełniające, takie jak feromony, muzykoterapia, esencje kwiatowe i owijanie ciała.

Może się też zdarzyć, że nie obejdzie się bez zastosowania na jakimś etapie środków farmakologicznych.

Hipokryzją jest odmówienie podania psu leku, powołując się na jego dobro i jednoczesne godzenie się z jego cierpieniem. Chroniczny stres nie jest przecież obojętny dla zdrowia. Oczywiście leki należy stosować jedynie jako uzupełnienie terapii modyfikacji zachowań – uważa Nicole Wilde.

Wskazaniem do ich podania jest kaleczenie się psa podczas prób ucieczki z domu, a także stres tak silny, że powoduje ślinienie się, drżenie i ziajanie zwierzaka. Nicole długo wzbraniała się przed farmakoterapią, ale w końcu zdecydowała się na podanie psu leku przeciwdepresyjnego, a efekty jego działania były widoczne już po tygodniu. Wszystko oczywiście musi być zawsze konsultowane z lekarzem weterynarii!

Co jeszcze możesz robić, by pomóc psu uporać się z lękiem separacyjnym?

1. Zostaw psu wyjątkową zabawkę

Spraw, by chwila rozłąki nie kojarzyła się psu wyłącznie w przykry sposób. Za każdym razem, kiedy wychodzisz, zostawiaj zwierzakowi zabawkę wypełnioną wyjątkowo pysznym jedzeniem, którego wydobycie zajmie czworonogowi dłuższą chwilę. Może to być także większy, wyjątkowy gryzak, którego psiak nie dostaje z innej okazji. Dzięki temu twój pupil zyska pod twoją nieobecność przyjemne zajęcie, które odciągnie jego myśli od samotności.

2. Zminimalizuj stresujące bodźce

Niektóre psy zostawione same w domu mogą stać się bardziej czujne lub reagować strachem na to, co w twojej obecności nie robi na nich wrażenia. Mogą zacząć szczekać na ludzi przechodzących pod oknem lub w odpowiedzi na słyszane dźwięki. W przypadku takich psów znaczną poprawę może przynieść odcięcie takich bodźców, na przykład poprzez zasłonięcie okien lub zostawienie włączonego radia.

3. Zorganizuj psu opiekę

Duża część psów z lękiem separacyjnym dobrze czuje się nawet w towarzystwie osoby, która nie jest ich opiekunem. Dzięki temu stają się o wiele spokojniejsze w obecności innego członka rodziny, znajomej sąsiadki lub petsittera. Poproszenie o pomoc takiej osoby, szczególnie gdy rzadko zdarza nam się na dłużej wychodzić z domu, może być idealnym rozwiązaniem w przypadku zwierzaków, które bardzo źle znoszą samotność.

4. Unikaj stosowania kar

Wracasz do domu i odkrywasz, że pod twoją nieobecność zwierzak zdemolował ci mieszkanie? Postaraj się powstrzymać od karania go! Psiak, który przyzwyczai się, że po powrocie opiekun jest na niego zawsze wściekły, będzie miał jeszcze większy problem z zostawaniem samemu w domu – będzie bał się twojego powrotu! Pamiętaj – nie da się „oduczyć” psa lęku separacyjnego krzykiem ani karami fizycznymi!

5. Udaj się do specjalisty

Jeśli twój zwierzak cierpi na tak poważny lęk separacyjny, że proste sposoby na niego nie działają, koniecznie udaj się po pomoc do behawiorysty! Czworonogi źle znoszące samotność mogą być nie tylko uciążliwe dla sąsiadów, niszczyć czy załatwiać się w domu. Permanentny stres niesie ze sobą poważne konsekwencje dla psiego zdrowia i zachowania również w innych aspektach codziennego życia!

bałagan w domu pies z lękiem separacyjnym
Fot. Shutterstock

Jakie psy bądź rasy psów najczęściej mają lęk separacyjny?

Lęk separacyjny u psów to wyjątkowo problematyczna przypadłość. Jakie rasy domowych czworonogów są najbardziej podatne na takie problemy?

Większość psów źle znosi rozłąkę ze swoim ukochanym opiekunem. Nic dziwnego – domowe czworonogi zostały wręcz stworzone do tego, by najlepiej czuć się w obecności swojego człowieka. Jednak szczekanie pod nieobecność opiekunów, załatwianie potrzeb fizjologicznych podczas samotnych chwil w domu czy uporczywe niszczenie to objawy poważnego problemu, zwanego lękiem separacyjnym. To zaburzenie, w tak skrajnej formie, dotyka tylko niektóre psy. Nieraz ciężko ustalić, skąd się bierze… Czy można przewidzieć, jakie psy są bardziej podatne na lęk separacyjny?

Od czego zależy występowanie lęku separacyjnego?

Dotychczasowe badania nad lękiem separacyjnym udowodniły, że występuje on częściej u mieszańców niż psów rasowych. Czworonogi, które spotkała jakaś trauma w życiu, również są bardziej podatne na występowanie tego zaburzenia. Lęk separacyjny to także częsta przypadłość psów, które boją się głośnych dźwięków, na przykład burzy. Reakcja psa na rozłąkę z człowiekiem zależy także w dużej mierze od zachowania i sposobu życia jego opiekuna. Jednak takie informacje nie pomogą nam przewidzieć, czy wybrany przez nas psiak będzie w przyszłości wykazywał zaburzenia separacyjne…

Lęk separacyjny a rasy psów – najnowsze badania

Węgierscy naukowcy postanowili zbadać, czy występowanie lęku separacyjnego u psów jest związane z rasą. W tym celu zebrali grupę 53 dorosłych rasowych psów, które podzielili na dwie grupy, w zależności od pierwotnego przeznaczenia danej rasy. Grupa ras „współpracujących z człowiekiem” obejmowała między innymi 

Z kolei grupa ras „samodzielnych” składała się z psów rasy 

Następnie badacze sprawdzili, jak czworonogi reagują na rozłąkę ze swoim opiekunem.

Rasa ma znaczenie!

Okazało się, że psy ras stworzonych do współpracy z człowiekiem zdecydowanie gorzej znosiły rozłąkę z opiekunem niż psiaki z grupy „samodzielnej”. Widok odchodzącego opiekuna sprawiał, że skomlały i wierciły się niespokojnie. Kiedy człowiek znikał im z pola widzenia, zaczynały rozpaczliwie szczekać.

Rasy stworzone do bliskiej współpracy z człowiekiem okazały się bardziej podatne na stres towarzyszący rozdzieleniu z opiekunem. Z reguły psiaki te chętniej używają szczekania do komunikacji z człowiekiem, co dodatkowo może zwiększyć uciążliwość problemu. Możliwe także, że nastawione na wykonywanie poleceń człowieka psy bardziej frustrują się w momencie, gdy zostają same i nie dostają od człowieka wskazówek, jak mają rozwiązać napotkany problem. Mają również o wiele silniejszą potrzebę pozostawania w pobliżu swojego opiekuna.

Czy samodzielne psy stwarzają mniej problemów?

Oczywiście wyniki tych badań nie oznaczają, że psy ras bardziej samodzielnych nie będą wykazywać lęku separacyjnego czy będą sprawiać w domu mniej problemów. W szczególności psy ras pierwotnych potrafią być bardzo trudne w odpowiednim wychowaniu. Przez to nie są polecane dla niedoświadczonych psiarzy. Prawidłowe budowanie relacji z czworonogiem i szybkie reagowanie w razie pojawienia się pierwszych oznak lęku separacyjnego to klucz do uniknięcia poważnych problemów z samodzielnym zostawaniem w domu naszego psa…. Niezależnie od jego rasy!

Popularne mity o lęku separacyjnym u psa

O lęku separacyjnym krąży wiele mitów. Nic dziwnego - problem ten jest niezwykle częsty u psów, a dla wielu opiekunów kompletnie niezrozumiały.

Znaczna część opiekunów psów nie zdaje sobie sprawy, jak trudne jest dla psa oddzielenie od pozostałych członków grupy rodzinnej. Niszczenie domu pod nieobecność opiekuna, załatwianie się w domu i uporczywe szczekanie to jednak jeden z najczęstszych problemów domowych czworonogów. Nic dziwnego więc, że o lęku separacyjnym powstało tak wiele mitów! Które z popularnych stwierdzeń o tej psiej przypadłości nie są prawdziwe?

Lęk separacyjny u psa to odczuwany przez zwierzaka lęk przed oddzieleniem się od innych członków swojej grupy. W naturze poczucie zagrożenia towarzyszące samotności jest dla psa zupełnie normalne i pozwala mu na przetrwanie. Psy pozostawiane same w domu również mogą odczuwać obawę, a niektóre będą nawet wpadać w panikę! Niektórzy bardziej doświadczeni opiekunowie wiedzą już, że problem ten nie tyczy się wyłącznie adopciaków po przejściach – lęku separacyjnego nabawić się mogą także szczenięta z najlepszej hodowli lub psy, które w danym domu mieszkały niemal od urodzenia. Jakich jeszcze mitów powinniśmy się wystrzegać?

MIT: Tylko psy, które niszczą lub szczekają, mają lęk separacyjny

FAKT: Lęk separacyjny u psa może mieć wiele postaci. Dlatego jeśli po powrocie do domu nie zastajemy kanapy porwanej na strzępy, podrapanych drzwi ani pozrywanych firanek, nie znaczy to, że nasz psiak czuje się dobrze pod naszą nieobecność. Również brak szczekania i wycia zgłaszanego przez sąsiadów o niczym nie świadczy! 

Zwierzaki, które boją się zostawać same, mogą też bezustannie krążyć od drzwi wejściowych do okna, ciężko dyszeć, cicho popiskiwać, chować się pod łóżko i trząść ze zdenerwowania lub leżeć bez ruchu z szeroko otwartymi oczami. Opiekunom takie objawy lęku separacyjnego nie przysporzą żadnych problemów i mogą pozostawać niezauważone naprawdę długo. Trzeba jednak pamiętać, że okazujący w ten sposób strach przed samotnością pies cierpi równie mocno, co wyjący przez kilka godzin zwierzak. I równie pilnie wymaga fachowej pomocy specjalisty.

MIT: Każdy pies bałaganiący w domu ma lęk separacyjny

FAKT: Wywleczone na środek pokoju śmieci, pogryzione legowisko i porwany w strzępy papier toaletowy nie zawsze będą świadczyć o stresie psa. Czasem jest wręcz przeciwnie! Nieraz będą dla nas informacją, że pod naszą nieobecność zwierzak nareszcie czuje, że może robić, co mu się tylko żywnie podoba. Domowe czworonogi niestety nie rozumieją, że w ludzkim domu panują jakieś odgórne zasady, których trzeba zawsze przestrzegać. Wiedzą natomiast, że opiekun złości się za grzebanie w śmieciach czy targanie zębami poduszek w swojej obecności. 

Jeśli więc nie ma go w domu, to się nie zezłości! Oczywiście taka demolka może być też objawem frustracji psa, braku zaspokojenia podstawowych potrzeb, ogromnej nudy… Ale nie będzie jednoznaczną wskazówką, że psiak cierpi na lęk separacyjny.

MIT: Drugi pies rozwiąże problem lęku separacyjnego

FAKT: Wprowadzenie do domu drugiego psa wydawać by się mogło doskonałym lekiem na problemy separacyjne. Bojący się samotności psiak po prostu nie będzie sam i przestanie odczuwać lęk! Okazuje się jednak, że takie rozwiązania nie zawsze przynoszą oczekiwany skutek, za to mogą skończyć się dodatkowymi problemami. Psy doskonale rozumieją uczucia innych czworonogów i uczą się od siebie przeróżnych zachowań. Jeśli więc nowy psiak zobaczy, że jego bardziej doświadczony kolega panikuje pod nieobecność opiekunów, może nabrać wrażenia, że samotność jest czymś, czego również i on powinien się bać! Może też zacząć wtórować wyjącemu zwierzakowi, naśladując jego zachowanie, nawet jeśli nie będzie odczuwał lęku. 

Niektórym psom obecność drugiego czworonoga może jednak ułatwić tolerowanie samotności. Zanim jednak zdecydujemy się na drugiego psa, powinniśmy się w tym upewnić, na przykład zapraszając na jeden dzień psiego kolegę naszego pupila i patrząc, jakie będą tego skutki.

MIT: Każdy pies z lękiem separacyjnym powinien być zamykany w klatce

FAKT: Drapiący w amoku ściany, skaczący po meblach czy gryzący framugę psiak może nie tylko zniszczyć dom, ale także zrobić sobie przy tym poważną krzywdę. Doskonałym sposobem na zabezpieczenie psa i sprzętów na czas naszej nieobecności może być zamknięcie zwierzaka w klatce kennelowej. Ciasna, przytulna norka dodatkowo pozwoli zwierzakowi poczuć się bezpiecznie, wyciszyć… Jednak nie zawsze! 
Nieprzyzwyczajony do zamknięcia psiak wsadzony nagle do klatki i na dodatek opuszczony przez opiekuna może dostać poważnego ataku paniki. Próbując wydostać się przez kraty, zrobi sobie naprawdę dużą krzywdę. Klatka kennelowa może być ogromną pomocą dla psów cierpiących na lęk separacyjny, ale pod warunkiem że zostanie odpowiednio wprowadzona, a dany psiak naprawdę będzie czuł się w niej bezpiecznie.

By zwierzak czuł się w niej komfortowo, musi być odpowiednio wprowadzona. Złe skojarzenia z klatką mogą spowodować frustrację i strach, które będą objawiać się głośnym ujadaniem i wyciem – czyli jeden problem zamieni się w drugi. 

Jest to więc jedna z możliwości pracy nad problemem zwierzaka, jednak również w tym wypadku nie polecamy robić tego samodzielnie. Pomoc behawiorysty jest bardzo wskazana!

Nagłe pojawienie się problemów z zachowaniem może też świadczyć o jakiejś ukrytej chorobie. Warto przebadać dokładnie psiaka (wykonać badania krwi – morfologię i biochemię), by wykluczyć medyczne problemy.

MIT: Jeśli pozwolę psu spać w łóżku, przyczynię się do powstania lęku separacyjnego.

FAKT: Nie ma to znaczenia, chociaż rozpieszczanie psa z problemem separacyjnym może utrudniać terapię.

MIT: Drugi pies dotrzyma towarzystwa pierwszemu i rozwiąże jego problem.

FAKT: Nie ma tu reguły. Czasem jego obecność pomoże, a kiedy indziej może się to skończyć tak, że mamy dwa psy z lękiem separacyjnym.

MIT: Szczenię zawsze skomli podczas pierwszej nocy w nowym domu, najlepiej więc przetrwać to, wkładając zatyczki do uszu.

FAKT: Bardzo często właśnie w tym momencie pies nabywa lęku separacyjnego.

Współautorka: Magdalena Urban

Podziel się tym artykułem:

Aleksandra Prochocka
Aleksandra Prochocka

Specjalista do spraw żywienia psów, zoopsycholog, wolontariusz w Schronisku na Paluchu. Absolwentka studiów magisterskich na Wydziale Nauk o Zwierzętach, SGGW.

Koty i Psy - E-booki

Pobierz darmowy ebook o rasach psów

Zapisz się na newsletter i odbierz ebook „50 ras w sam raz do kochania” całkowicie za darmo

Zapisz się

REKLAMA zniknie za 10s

REKLAMA zniknie za 10s